سفید برفی و دو یهودی

تر س من این است که این ماجرا را راه انداخته اند که فتیله انتقاد از اسرائیل را پائین بکشند

https://roshangari.info

” سفید برفی و جنون حقیقت ” روز جمعه 16 ژانویه مورد هجوم سفیر اسرائیل در سوئد قرار گرفت و نزدیک بود از بین برود . اثر هنری مزبور درنمایشگاهی که در موزه تاریخ سوئد بر پا شده ، به نمایش گذاشته شده است. این اثر کارمشترک هنرمند سوئدی خانم گونیلا شولدفایلر و همسریهودی او آقای درور فایلر است و بصورت یک قایق بادبانی کوچک ساخته شده که درآبی به رنگ خون شناور است . روی قایق «حنانی جرادت» با لبخندی شاد به شما مینگرد. حنانی همان زن 29 ساله فلسطینی است که وکیل و مادر دو فرزند بود و با بستن بمب به خود، عملیات انتحاری در حیفا را انجام داد. در این عملیات 21 اسرائیلی همراه او جان خود را از دست دادند. روی اثر متنی است اثرگذار از آقاو خانم فایلرکه ترجمه آن در زیر این مطلب خواهد آمد.

نمایشگاه هنری به مناسبت برگزاری کنفرانس ” قتل عام توده ای” که در روزهای 26 تا 28 ژانویه در استکهلم برگزار شد، به سفارش و باهزینه دولت سوئد بر پا شده است . در مقدمه کنفرانس که دولتی است وامسال سومین باری است که با تشریفات زیاد برگزار میشود، ازمقامات و شخصیت های برجسته برای بازدید از نمایشگاه دعوت به عمل آمد.

سفیر اسرائیل هنگام بازدید از نمایشگاه در مقابل چشمان حیرت زده حضار، ناگهان به اثر حمله کرد و آن را ویران نمود. پروفسور ارنست بیلگرن که در مراسم حضور داشت گفت من تصور کردم که این بخشی از برنامه است. اما چنین نبود. به گفته مدیر موزه، خانم کریستینا برگ، سفیر اسرائیل در برابر400 میهمان ویژه به طرف اثر هنری رفت، ابتدا سیمهایی را که به اثر وصل بود کشید و سپس یکی از چراغهای نورافکن را از جا کند و با غضب به طرف اثر پرت کرد. خانم برگ گفت اثر نزدیک بود کاملا از بین برود.

درور فیلر قرار بود در این مراسم یک قطعه موزیک اجرا کند ، امااو گفت تا سفیر اسرائیل در سالن است از این کار خودداری خواهد کرد. پس ازاعتراض شدید درور فیلر که از ادامه برنامه با حضور سفیرخودداری میکرد و سایر هنرمندان، نگهبانان نمایشگاه سفیررا از سالن بیرون بردند و برنامه ادامه یافت.

اما ماجرا به همین جا ختم نشد، موضوع لحظه به لحظه پیچیده تر و خبرهای آن داغتر شد و در رسانه های سراسر جهان انعکاس یافت. در سوئد از یک سو یک بحث اجتماعی گیرا در مورد ظرفیت ، نقش و حق هنر و هنر مند توسط هنرمندان آغاز شد. از سوی دیگر یک بحث سیاسی زنده درگرفت که همه گرایش های سیاسی در آن شرکت کردند.
در مرکز هردو بحث دو یهودی جادارند: درور فیلر، و زی مازل. اولی هنرمند اسرائیلی است که سال هاست برای راه حل مسالمت آمیزدر خاورمیانه و تامین حقوق فلسطینی ها مبارزه میکند. ودومی سفیر اسرائیل است که ازسیاست دولتش حمایت میکند.

اما موضوع به بحث و ابراز نظر خاتمه نیافت. همراه بحث فعل و انفعال سیاسی نیز آغاز شد. رادیو اسرائیل گزارش داد که نخست وزیر اسرائیل در اجلاس هیات دولت تعریف کرد که به سفیر اسرائیل در سوئد زنگ زده و از او به خاطر آنکه نسبت به ” آنتی سمیتیسم ” واکنش نشان داده تشکرکرده است. به علاوه وزارت خارجه اسرائیل سفیر سوئد در اسرائیل را احضار کرد و گفت دولت اسرائیل این اثر را تجلیل از خودکشی انتحاری به شمار می آورد. اسرائیل از دولت سوئد خواسته است که این اثر را، که پس از حمله آقای مازل بازسازی شد، از نمایشگاه بردارد وگرنه اسرائیل از شرکت در کنفرانس خودداری خواهد کرد. البته سفیر سوئد به اسرائیلی ها توضیح داد در سوئد این وظیفه دولت نیست که در کار هنری دخالت کند. اما آنها میتوانند به یک دادگاه شکایت کنند و دادگاه میتواند قضاوت کند که آیا در این جا قانونی نقض شده است یا نه. آیا این موضع رسمی، سیاست واقعی دولت سوئد هم هست؟ چنان که خواهیم دید بسیاری از شخصیت های سیاسی و هنری سوئد نظر دیگری دارند.

تهدید به قتل
مسوول هنری نمایشگاه آقای توماس نوردانستاد از هر سو به مرگ تهدید میشود. روز شنبه هنگامی که او از پله های موزه بالا میرفت مورد حمله شخص ناشناسی قرار گرفت که با فشار به سینه اش سعی میکرد او را از پله هفدهم به پائین هول بدهد. نوردانستاد میگوید که از طریق میل انبوه نامه ها ی تهدید آمیز با صلیب شکسته و متن های وحشتناک دریافت میکند. به او گفته اند بیش از دو روز زنده نخواهد ماند. دولت سوئد به آقای توماس نوردانستاد پیش نهاد کرده است که او را تحت محافظت قرار دهد ولی او این پیشنهاد را رد کرد. نوردانستاد احتمالا تحت فشار دولت، آفیش ها ی تبلیغاتی موزه تاریخ را که در آغاز هفته تمام ایستگاه های قطار را پوشانده بود جمع کرد. در این آفیش تصویر لبخند به لب حنانی دیده میشد که روی آن نوشته شده بود: MAKING DIFFERENCES. اما نوردانستاد گفت به نمایش اثر در موزه تاریخ که بازسازی شده ادامه خواهد داد و از مردم خواست که به دیدن اثر بیایند و در مورد آن بحث کنند.

سایر کارکنان موزه نیزمثل آقای نوردانستاد مورد تهدید دایم قرار دارند. پلیس بر گارد محافظین موزه به شدت افزوده است. خود اثر با گارد سنگین اما با فاصله محافظت میشود. این امر مانع آن نشده که گروه های افراطی از تلاش برای ویران کردن اثر باز بمانند. محافظین توانسته اند از این کار جلوگیری کنند. اما افراطیون تعداد زیادی عکس صلیب شکسته ، عکس قربانیان حملات انتحاری ، عکس قاتل آنا لیند وزیر خارجه مقتول سوئد و چیزهای دیگر روی اثر پرت میکنند. در حالی که سفیر اسرائیل خود قبلا هنگامی که آنا لیند علیه سیاست اسرائیل موضع گرفته بود ،علیه آنا لیند جنجال برانگیخت و همین طور جنجال او علیه اسقف اعظم صلح طلب سوئد ، نیز سوئدی ها را به حیرت انداخته بود.

در خود اسرائیل افراطیون دست راستی کارزاری علیه سوئدی ها به راه انداخته اند. پرچم سوئد را که دو خط زرد در وسط آن همدیگر را قطع میکنند به صورت صلیب شکسته در آورده و آن را آتش میزنند.

در روز دوشنبه سفیر سوئد به وزارت خارجه سوئد فراخوانده شد. آنا لارسون سخنگوی وزارت امور خارجه گفت ما میخواهیم به او فرصت بدهیم که در موردرفتار خود توضیح بدهد. به نظر ما این غیر قابل قبول است که او به این شیوه یک اثر هنری را خراب کند .

آقای مازن پس از خراب کردن اثر هنری گفته بود که به نظر من این توهین به خانواده های قربانیان بود و من نمیتوانستم بایستم و بی تفاوت به آن نگاه کنم.

آقای فیلر که خود یهودی و زاده اسرائیل است گفت کاراو کاملا غیر معقول و غیر دیپلماتیک است و من نمیخواهم به توضیحات سفیر گوش بدهم ، او گفت :” من شرم کرد م که یهودی هستم، ما این را تجاوز به حق مان برای ابراز اندیشه ها و احساسات مان تلقی میکنیم.”

خانم گونیلا شولد گفت: ” این کار تجلیل از عملیات انتحاری نیست. این اثر میخواهد نشان دهد که وقتی مادر دو کودک ، آن هم یک وکیل و نه کمتراز آن ، دست به چنین کاری میزند ، چقدر درک موضوع دشوار است.”
خانم شولد گفت وقتی به عکس نگاه کردم دیدم شبیه سفید برفی است ، به این دلیل این نام را بر آن گذاشتم.

مدیر موزه به خبر نگاران گفت این کار هنری تحریک آمیز نبوده است، برعکس این اثر شمارا دعوت میکند که وقتی می بینید چنین چیزهایی دارد اتفاق میافتد به اندیشه فرو روید. هم چنین مسوول هنری موزه آقای توماس نوردانستام گفت او شخصا بر نمایش این اثر صحه گذاشت ، زیرا امیدوار بود که این کاربه یک دیالوگ هنری دامن بزند.
آن که به هنر حمله میکند…
اما پروفسور ارنست بیل گرن نظر دیگری دارد. او هیچ نیازی به آن نمی بیند که آقا و خانم فایلر از مضمون اثر خود دفاع کنند .بیلگرن به بزرگترین روزنامه عصر سوئد گفت: هر تفسیری از یک اثر هنری درست است. در این رابطه درست و غلط وجود ندارد. او در واکنش به حرف سفیر اسرائیل که گفته بود این یک اثر هنری نیست گفت این سفیر نیست که باید در مورد این موضوع قضاوت کند. او بهتر است برود از یک کسی که هنر را می شناسد سوال کند. بیلگرن اضافه کرد هنر آن جا که همه بحث هاو استدلال ها به پایان رسیده ، برای دیالوگ فضا باز میکند. :” اگر از طریق هنر نتوان یک دیالوگ ایجاد کرد، پس کجا میتوان این کار را کرد؟ نظریات افراطی گوناگون باید در اینجا با هم روبرو شوند ، بدون آنکه سرهم را بکنند”

او گفت آن که به هنر حمله میکند، نتیجه خوبی نخواهد دید.
حمله سفیر به ” سفید برفی..” و تهدیدهای افراطیون، فضای باغ موزه را که اثر در آن به نمایش گذاشته شده، سرد کرده است. به علاوه سرمای زمستان سوئد باعث شده که قایق با عکس حنادی در حمام خون کوچک خود یخ ببندد. نگهبانان به هیچ کس اجازه نزدیک شدن و عکس برداری نمیدهند. پرفسور بیلگرن گفت: اثر هنری یخ بسته است. بگذار این سمبولی باشد بر اینکه چگونه دیالوگ « هم بین افراد و هم بین کشورها » مسدود میشود.

درور فیلر خود میگوید:
سال 2000 من و گونیلا یک نمایشگاه بزرگ در تل آویو برگزار کردیم به نام ” حتی خون باید سخن بگوید” . یک دیوار بزرگ به رنگ سرخ. هفت تلفن روی دیوار نصب بود. جمعیت باید از پله های کوچکی بالا میرفت برای اینکه به تلفن ها برسد. وقتی گوشی را برمیداشتند صدای گریه می آمد.
فلسطینی بود که گریه میکرد یا اسرائیلی؟
شما نمیتوانید بدانید کدام یک. زیرا همه گریه ها مثل هم است. مردم تل آویو این را درک میکردند. بخش بزرگی از هنر ما در جهت آشتی است، برای این است که به پشت کلیشه ها بنگرید.

او در مورد سفید برفی میگوید: من مخالف این هستم که اثری هنری را تفسیر کنم. اگر کسی فکر میکند که صد در صد حق با اوست، دیریا زود در خون و نفرت غرق خواهد شد.

فیلر میگوید قبل از اینکه اثر را به نمایش بگذارد با مادر80 ساله اش در اسرائیل تماس گرفت. هم مادر و هم پدرش که مرده است نیز برای صلح بین اسرائیل و فلسطین مبارزه میکردند. مادرش به او گفت : بر پای خود بایستید. حق کاملا با شماست. پدر و مادر از دست نازی ها گریخته و به اسرائیل رفته بودند.
فیلر میگوید : ما میخواهیم هنری خلق کنیم که به اندیشه های جدید دامن بزند. انسانی بود که آنقدر تنها، مایوس ، و در هم شکسته شد که حاضرشد خود و بی گناهان دیگر را بکشد. او روی خون شناور است؟ این چگونه میتواند به معنی تجلیل باشد.

فیلر میگوید یهودی ها مثل همه مردم دیگر هستند. ما همه مثل هم فکر نمی کنیم. ولی آنها که ازسیاست های جنایت کارانه دولت اسرائیل دفاع میکنند میخواهند چنین جلوه دهند که همه اسرائیلی ها مثل هم هستند. تر س من این است که این ماجرا را راه انداخته اند که فتیله انتقاد از اسرائیل را پائین بکشند.
و بسیاری با فایلر هم عقیده اند.

هدف سیاسی؟
فیلر میگویدعمل سفیر یک اقدام سیاسی با نقشه بود. اسرائیل سلاح اتمی دارد. مداوما قوانین بین المللی و مصوبات سازمان ملل را نقض میکند. دیپلمات هایش هم به همین صورت رفتار میکنند. مازل مثل هوراکشان مسابقه فوتبال عمل کرد- این همان شیوه ای است که اسرائیلیها در مناطق فلسطینی دارند.

حمله سفیر و واکنش دولت اسرائیل اکنون در سطح دیگری هم به بحث دامن زده است. گفته میشود هدف اسرائیل این است که در کنفرانس ” قتل عام توده ای ” از طرح مباحث مربوط به فلسطین و اسرائیل جلوگیری شود. هم اکنون دولت سوئد به بهانه آرام کردن ماجرای حمله به اثر آقا و خانم فایلر میگوید باید دانست این بحث احساسات را دامن میزند.هم چنین افیش های موزه هنر در معابر عمومی پائین کشیده شده است .تاکنون انتقادات زیادی شده بود که چرا نماینده فلسطین در این کنفرانس دعوت نشده، حالا گفته میشود در مذاکرات دو دولت به اسرائیل قول داده اند مساله خاورمیانه را در کنفرانس مطرح نکنند. هله کلاین مسوول سیاسی بزرگترین روزنامه سوئد در این مورد دولت را خطاب قرار داد: ” به اسرائیل چه قولی داده اید؟ آیا اسرائیل حق دارد مضمون کنفرانس های بین المللی سوئد را تعیین کند؟
این حدس و گمان ها وقتی تقویت شد که سفیر اسرائیل وقتی به جلسه وزارت خارجه فرا خوانده شد ، به جای توضیح در مورد رفتار خود در موزه گفت دولت سوئد توافقات خود با دولت اسرائیل را به هم زده است. یکی از رهبران حزب چپ سوئد در تلویزیون سوئد پرسید آقای نخست وزیر این توافقات چه بوده است؟ او هم چنین گفت قرار است کنفرانسی در مورد قتل عام های توده ای برگزار شود، اما به جای قربانیان قربانی کننده گان دعوت میشوند. در این کنفرانس نه کردها بلکه ترک ها، نه چچن ها بلکه روس ها، نه فلسطینی ها بلکه اسرائیلی ها ..حضور دارند. آیا این کنفرانس میتواند در جلوگیری از قتل عام نقش بازی کند؟

متن اثر هنری

در وسط زمستان بود

    چون برادرانش و عموراده اش 12 ژوئن کشته شدند

و سه قطره خون ریخت

    او نیز زن بود

سفیدچون برف، سرخ چون خون، و موهایش سیاه بود چون شبق

    معصوم به نظر می آمد، بی سوء نیت، و بی هر گونه گرایشی به خشونت

و آن سرخ و سفید در کنار هم زیبا بودند.

    قاتل باید برای کاری که کرد مجازات شود

و ما نباید تنها کسانی باشیم که اشک به چشم دارند

    مثل علف هرز در دلش میروئید، تا این که آرامشی برایش نماند، نه روز و نه شب

حنادی جرادت یک وکیل 29 ساله بود

    من خواهم دوید در اعماق آن جنگل وحشی و هرگز دیگر به خانه باز نخواهم گشت

قبل از اینکه نامزد شوند او در کشمکش با نیروهای امنیتی اسرائیل کشته شد

    و او دوید روی سنگ ها ی تیز و ازمیان خارها

او گفت : نباید که خون تو بی جهت بر زمین ریخته شده باشد

    و نزدیک بود قلب بی گناه سفید برفی سوراخ شود

او در بیمارستان بستری شد، در هم شکسته از اندوه، بعد ازاینکه شاهد تیراندازی ها بود

    آن جانور وحشی به زودی تو را خواهد بلعید

بعد از مرگ او، نان آور خانواده شد، وتمام وجودش را در اختیار این وظیفه گذاشت

    “بله” ، سفید برفی این را گفت:” با تمام وجودم”

تلخ و اشک ریزان اضافه کرد:” اگر مردم ما نمیتوانندآرزوها و اهداف شان را واقعیت ببخشند، بگذارجهان اصلا نباشد”

    پس بدو، بینوا کودک، بدو

او خود را مخفیانه به اسرائیل رسانید، به درو ن یک رستوران در حیفا خزید،یک نگهبان را کشت، خود را منفجر کرد و 19 بی گناه راکشت

    سفید چون برف، سرخ چون خون، و موهایش سیاه چون شبق

وآری میگریند بسیاری اکنون: خانواده زر آویو، خانواده آلموگ و وخانواده های تمامی کشته ها و زخمی ها

    و سرخ زیبابود در کنار سفید

Making differences

زهره سحرخیز

از آرشیو