خیانت در خدمت خدا

عید پاک بزرگ ترین عید مسیحیان جهان است چون معتقدند در روزهای عید پاک روح حضرت عیسی که ابتدا به صلیب کشیده شد، دوباره به جسمش باز گشت. علاوه بر مراسم مذهبی که پیروان مسیحی در این روزها به جا میاورند، در بسیاری از کشورهای اروپایی در روزهای عید پاک در ماه های آوریل و مه سنتی هایی که شبیه جشن بهار ما در نوروز است معمول است. از مراسمی شبیه قاشق زنی و رنگ کردن تخم مرغ یا برافروختن آتش و روشن کردن شمع گرفته تا گردش هایی مشابه سیزده بدر در مزارع و فضای باز و شوق و شادی هنگام برآمد آفتاب در روزهایی که شب و روز با هم برابر می شوند. همه این ها آشکارا نشانه جشن بهار است و پیوند انسان هایی را نشان می دهد از فرهنگ های بسیار متفاوت با عقاید مذهبی گوناگون و در جغرافیا و تاریخ متفاوت که تقریبا شبیه هم به تحولات طبیعت و قوانین آن واکنش نشان میدهند و از یکدیگر نیز یاد می گیرند.

در چنین عیدی صحبت از یهودا و خیانت او به مسیح زیاد دلچسب نیست. یهودا بنا بر روایت غالب در میان پیروان مسیح یکی از 12 شاگرد عیسی مسیح بود که او را با بوسه ای نشان کرد و به ماموران امپراتور روم لو داد و در اثر خیانت او بود که شناخته شده و به صلیب کشیده شد. از این رو نام یهودا در ادبیات جهان وسیعا با خیانت، آن هم در بدترین شکل خود و با فاجعه بارترین عواقب تداعی می شود.

اما چند سال پیش در آستانه عید پاک، ناگهان نام یهودا به موضوع یک خبر جنجالی در رسانه ها تبدیل شد و مقالات و خبرهای متعدد در باره او نوشته شد. ماجرا از این قرار است که در 6 ششم آوریل ، انجمن ملی جغرافیا National Geographic Society در واشینگتن نسخه انجیل یهودا را به نمایش گذاشت. محققین می گویند این متن بعد از چند سال تلاش روی نسخه مصری که در حال ویرانی بود سالم سازی شده است. عکسی که در این صفحه می بینید در واشینگتن پست چاپ شده و زیر آن نوشته شده که این تصویر توسط National Geographic Society فراهم آمده و نشان میدهد که قبل از کار روی آن در حال ویرانی بوده است. متن کهن که بعد از 1700 سال پیدا شده شاید پرتو بر روابط عیسی و یهودا شاگردش بیندازد.

میدانیم از انجیل 4 نسخه متفاوت وجود دارد که متعلق به نزدیک ترین حواریون عیسی مسیح است و به نام همان ها نیز شهرت دارد یعنی انجیل های متی، مرقس، لوقا و یوحنا. بنا بر روایت همه این انجیل ها یهودا همان نقش لو دهنده را ایفا کرده است. اما در نسخه جدید، یهودا روایت دیگری از عمل خود به دست می دهد.

در این متن یهودا رازی را فاش می کند و می گوید طبق دستور خود حضرت مسیح بود که او را لو داده است. اگر این روایت را بپذیریم، نه تنها از یهودا اعاده حیثیت می شود بلکه او به مقدس ترین حواری عیسی مسیح تبدیل می شود که مسیح ماموریت بزرگ زندگی خود و در واقع بزرگ ترین راز اریکه خدا را به او می سپارد نه به دیگر شاگردان و حواریون خود. بعلاوه معنای ضمنی کشف جدید این است که هر 4 انجیل که در این دو هزاره مسیحیان آن را در دعاهای خود و هر یک شنبه خوانده اند در همان قرون اولیه در خدمت قدرت های حاکم دستکاری شده بودند.

انتشار متن بلافاصله دست آویزی شد برای نیروهای پیشرو از آمریکا و اروپا گرفته تا اسرائیل و تعبیر جالبی از آن داده شد:ماجرا آشناست. سوء استفاده قدرت های دولتی از مذهب و بدنام کردن یک آدم بی گناه مثل یهودا در خدمت قدرت خودشان. یهودای زمانه هم لوئیس اسکوتر لیبی رئیس دفتر او ست که اعلام کرد طبق دستور خود رئیس جمهور این اقدام را که قانونا ضد آمریکایی محسوب می شود و لابد باید مجازات سنگینی در پی داشته باشد مرتکب شده است.

اما یک تعبیر دیگر هم میتوان از کشف جدید به دست داد که باید آن را با صدای خیلی آهسته به زبان آورد: در واقع حضرت مسیح کشته نشده، بلکه خودکشی کرده است! اما چرااین را باید آهسته گفت؟ چون ممکن است بلافاصله فرقه ها و سکت های منزوی پیروان خود را وادار کنند از مسیح تقلید کنند. قبلا هم سکت ها به چنین اعمالی دست زده اند. و یا یک سوال : چرا حضرت مسیح شخصا خودش را از جسم خویش رها نکرده و انسان دیگری را وادار به خیانت و جنایت کرده است؟ آیا این کاری که یهودا در دست نوشته خود به حضرت مسیح نسبت داده، قبح و زشتی خیانت و جنایت را از بین نمی برد؟

اما از تعابیر طنز آمیز و کنجکاوی های “مزاحم” بگذریم، و به تفاسیر و مسایل جدی که در رسانه ها مطرح شده بپردازیم.

بخش هایی از این متن 24 صفحه ای که در نشریه گاردین آمده است چنین است:
عیسی به یهودا می گوید: «از دیگران فاصله بگیر، و من به تو اسرار اریکه را خواهم گفت. تو می توانی به این اسرار دست یابی، ولی بسیار رنج خواهی برد» . به نوشته گاردین در روایت یهودا، چنین عبارات مهمی را عیسی در روزهای سرنوشت ساز تعطیلات فصح [ روزهایی که یهودیان روزه می گرفتند] به یهودا می گوید. عیسی خطاب به یهودا اضافه می کند: « و تو از همه آن ها پیش خواهی زد. زیرا تو مردی را در لباس من قربانی خواهی کرد و تو را طی نسل ها لعنت خواهند کرد، اما سرانجام حکم تو بر آن ها جاری خواهد شد.»

نویسندگان مقاله گاردین یعنی جولیان برگر و استفان بیتس نیز خاطر نشان می کنند این عبارت نشان میدهد عیسی یهودا را برگزید تا برای رفتن به سوی سرنوشت تعیین شده به او یاری رساند و او را از پیکر زمینی اش رها کند.این به معنای آن است که یهودا از دیگر شاگران عیسی به او مقرب تر است. ماروین میر یکی از متخصصین مسایل مربوط به مسیحیت از دانشگاه چپمن به گاردین می گوید:« این در تناقض چشمگیر با تصویر منفی رایج یهودا قرار دارد. یهودا اغلب به عنوان یک عنصر شریر یهودی شناخته میشود که عیسی را تحویل داد تا کشته شود.»

با وجود این نویسندگان مقاله گاردین ابراز تردید می کنند که سند مزبور بتواند در
تطهیر نام یهودای اسخریوطی خیلی موثر باشد چه برسد در برخورد به فیلم مل گیبسون.

فیلم مل گیبسون تحت عنوان «رنج های مسیح»، علاوه بر محبوبیت در میان بسیاری از مسیحیان معتقد، مورد استقبال محافل ضد یهود نیز قرار گرفته بود از جمله در برخی از محافل جمهوری اسلامی. چون فیلم در مجموع آشکارا نشان میدهد نه فقط سربازان روم از اعدام عیسی استقبال نمی کردند، بلکه حتی امپراتور نیز نسبت به اعدام او تردید داشت و تحت فشار فتنه گران که ممکن بود امپراتوری او را تهدید کنند، با اکراه مجبور به این کار شد.
ماجرای یهودا در دهه های قبلی مورد سوءاستفاده محافل ضد یهود قرار می گرفت تا عنصر یهودی را در به صلیب کشیدن عیسی در داستان های مذهبی برجسته کرده و به آزار و تعقیب یهودیان بپردازند.

با اتکاء به متن تازه کشف شده انجیل یهودا، برعکس محافل طرفدار صهیونیسم در صورت تمایل می توانند یک ضد حمله موثر را سازمان بدهند. بویژه که از یک نظر یهودا حتی بر مسیح هم تقدم پیدا می کند، زیرا رنجی را که در راه اجرای دستور خدا تحمل می کند، بالاتر از رنج های خود مسیح است که به هر حال با مرگ او پایان می یابد. در حالی که یهودا نه تنها آواره شده و خودکشی می کند بلکه رنج 2000 سال لعنت و نفرین و بدنامی را به خاطر مسیح تقبل کرد و میدانیم بنا بر اعتقادات برخی از شاخه های مسیحی همین رنج مسیح است که پایه نجات انسان ها از گناه به شمار می رود.

این باورنکردنی است که دهه آغاز قرن 21 با فضایی آغاز می شود که در دهه های نخست قرون مسیحی با آن روبرو بودیم و مذهب چنان نفوذی پیدا کرده که نیروهای سیاسی واپسگرا از گرایش های مختلف می توانند آن را به عنوان ابزاری برای پیشروی سیاست های خود مورد استفاده قرار دهند. باورکردنی نیست ولی منطقی است. زیرا در زمانی زندگی می کنیم که سه دولت فتنه گر در دوران ما یعنی جمهوری اسلامی، و دولت های آمریکا و اسرائیل خود را نماینده وعده های پیغمبران اسلام و مسیحیت و یهودی خوانده و به نام دین از مردم سلب حاکمیت می کنند، یا مرز تعیین می کنند، یا جنگ صادر می کنند و در مورد نتایج سیاست های خود هم فقط حاضرند به خدا پاسخگو باشند.

در حقیقت ماجرای انجیل یهودا جدیدا کشف نشده، بلکه از نو بر سر آن سرو صدا برپا شده است. گاردین نوشته است نسخه یهودا قبل از سال 180 میلاد مسیح وجود داشت چون در آن زمان اسقف لیون آن را تکفیر کرد. وقتی مسیحیان گنوستیک «غنوسی» که به آن معتقد بودند، از بین رفتند، این متن هم نابود شد. کیش این گنوستیک ها در این اواخر به شیوه های مختلف احیا شده و محافل مربوط به آن ها، فعالیت های ” تحقیقی” و “نتایج علمی” عجیب و غریبی هم به دست داده اند که در رسانه های جهان بدون ذکر ماخذ بازتاب یافته است. به هر حال به نوشته گاردین یک نسخه خطی متن یهودا در مصر در 1978 پیدا شد و بین عتیقه فروشان دست به دست گشت تا از لانگ ایلند نیویورک سر در آورد. یک دلال عتیقه سوئیسی آن را در سال 2000 خرید و چون متوجه شد که در حال خراب شدن است به بنیادی در بازل داد که سال بعد به نمایش در آید. در تحقیقات بعدی معلوم شد متن مصری بین 220 و 340 بعد از میلاد مسیح نوشته شده است.

تحقیقات بعدی دانشمندان نشان داد متن اصلی منتسب به یهودا حداقل یک قرن بعد از مرگ یهودا نوشته شده است. یعنی چند دهه بعد از آخرین انجیل عهد جدید. بنابر این اولا آن چه در مورد توطئه کلیسا گفته می شود، حداقل به دامن چهار نویسنده اول انجیل ها نمی چسبد، ثانیا آنچه در مورد “اصالت” متن گفته می شود، مربوط به قدیمی بودن آن و نگارش در همان قرون اول میلادی است و نه چیزی بیشتر.

بسیاری در مورد انطباق همه متن با واقعیت تردید دارند و همه شخصیت ها و داستان ها را افسانه ای میدانند. تردید در مورد انطباق متن ها با واقعیت فقط مختص بی خدایان یا غیرمسیحی ها نیست. بلکه بسیاری از مسیحیان معتقد نیز صحت متن ها را مورد تردید قرار داده اند. از جمله پروفسور بارت ارمن Bart Ehrman از دپارتمان مذهب شناسی دانشگاه چپمن که از او برای تشخیص «اصالت» پیام یهودا دعوت به عمل آمد و او با خوشحالی صحت آن را تایید کرد. پروفسور ارمن خود یک اوانجلیست است و لااقل تا دهه 80 به محافل معروف اوانجلیست محافظه کار آمریکایی رفت و آمد داشت، گرچه اکنون میگوید که اگنوستیست است. علت خوشحالی او این بود که نظریه جدید در مورد یهودا با نظریه و کتاب هایی که خود او در مورد چهار انجیل نوشته انطباق دارد. ارمن معتقد است که کتاب ها طی همان قرون اولیه توسط فرقه های مختلف دستکاری شده است و متن اصیلی وجود ندارد.

هرچند منازعه دانشگاهی بر سر یک متن امری پیش پا افتاده است، اما انعکاس وسیع خبر و اهمیتی که رسانه ها به آن دادند در خور توجه است. این سوال به جاست که از نظر اخلاقی آیا کشف دو باره یهودای مقدس را باید دلیلی بر رافت مسیح حتی نسبت به قاتلش به حساب آورد، یا زمینه ای برای ستایش خیانت! از آن جا که در زمانه ای زندگی می کنیم که دولت ها و دولت مداران مذهبی به نام پیامرانشان یا بخش اعظم زندانیان سیاسی یک کشور را قتل عام می کنند، یااهالی یک کشور را به بمب می بندند، یا تمام یک ملت اسیر و اشغال شده را از گرسنگی می کشند، به نظر نمی رسد تعبیر اولی چندان برای آن ها مفید باشد.

به هر حال باید به خاطر پیروان بی غل و غش همه این ادیان آرزو کنیم عید پاک برای هیچیک از این قدرت های ریاکار و ستمکار مبارک نباشد.
اما این عید مبارک باشد بر همه مردم مسیحی که مثل بقیه مردم جهان در رواج زور و ستم و ریاکاری نفعی ندارند و در خدمت همبستگی و نیک بختی انسان ها ست که از دست زمین به آسمان پناه می برند و مبارک باشد بر همه مردم کشورهای مسیحی که این عید را به عنوان سنتی کهن در جهت شادی و مهر جشن می گیرند.

https://www.theguardian.com/science/2006/apr/07/comment.frontpagenews

https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3237458,00.html