اسرائیل: افیون-ملت جنگ را تطهیرمی‌کند,
برگردان نگین شریف شکانوسکی

از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، به هزاران سربازی که از غزه بازمی‌گردند، مواد مخدر داده شده است. از حشیش گرفته تا ال اس دی و اکستازی، هر چیزی برای درمان اختلال استرس پس از سانحه(Post-Traumatic Stress) خوب است، اسرائیلی‌ها، که از نقش قربانی بودن خود لذت می‌برند، آن را «زخم‌های روحی» نامیده‌اند. تحقیق.

جان اشترن ، برگردان نگین شریف شکانوسکی

این مقاله توسط فرستاده ویژه ما به تل آویو نوشته شده است

گروه پاپ-راک Hatikva 6، ۱۵۰ خواننده از ۱۶ تیپ مختلف دارد که توسط عمری گلیکمن، مردی ریش‌دار با هیکلی چهل ساله، رهبری می‌شود. موزیک ویدیوی آهنگ «هیمنون ها’لوکهم»( Himnon ha’lokhem ) آنها توسط ارتش اسرائیل تأمین مالی شده است. این سرود سربازها، اشعار زیر را به عنوان ترجیع‌بند خود دارد که چهار بار تکرار می‌شود:

«پس چه کسی دیوانه است؟

من دیوانه‌ام.»

در این فیلم که در مدرسه آموزش افسران فیلمبرداری شده است، گروهی با لباس‌های سربازی با شادی با تصاویر ویرانی در غزه می‌رقصند.

اسرائیل با مواد مخدر این جنون مرگبار را معالجه می‌کند. پس از سه سال جنگ، ملتی که به مواد مخدر معتاد شده و در خود فرو رفته، مضطرب و هراسان است. در مرکز تل‌آویو، بوی ماری‌جوانا در تراس‌ کافه‌ها وسیعا به مشام می‌رسد. در این شهر که در مقایسه با عادت‌های با جنب و جوش قبل از سال ۲۰۲۳ آرام‌تر شده است، همه با دسترسی به صورت شخصی یا دارویی نشعه هستند ، زیرا اکثر سیگاری‌ها از حشیش تجویزی استفاده می‌کنند(۱). آنها اغلب سربازانی هستند که از غزه بازگشته‌اند.

اسرائیل دوست دارد خود را آزمایشگاه غرب بداند. پزشکانی که توسط ارتش منصوب شده‌اند، در حال توسعه درمان‌های مبتنی بر دارو برای درمان اختلال استرس پس از سانحه (TSPT) هزاران سرباز وظیفه و ذخیره‌ای هستند که در غزه خدمت کرده‌اند. با این حال، کلمه «درمان» کاملاً دقیق نیست. تجویز مواد بیشتر برای این است که مردم جنگی را فراموش کنند که فقط روزنامه‌نگاران فلسطینی توانسته‌اند شاهد آن باشند. در میان آنها، تا به امروز، ۲۶۲ نفر توسط سربازان اسرائیلی قتل عام شده‌اند. حشیش، ماری‌جوانا، مت‌آمفتامین، قارچ‌های توهم‌زا: از ۵۰۰ هزار سربازی که در غزه خدمت کرده‌اند، تقریباً ۴۰ هزار نفر به این ترتیب «درمان» شده‌اند.

«بیمار ۱»

پیش از آن، تنها کشوری که سربازان – و جمعیت خود – را در شرایط جنگی به طور گسترده به مواد مخدر آلوده کرده بود، آلمان هیتلری بود که این کار از سال ۱۹۳۹ آغاز شد. نورمن اولر، مقاله‌نویس آلمانی، می‌نویسد که پرویتین، یک مت‌آمفتامین سرخوشی‌آور اعتیادآور، در «تحریک بیش از حد کشور» نقش داشته است. سربازان، دانشجویان، کارگران، رانندگان قطار و حتی پزشکان بدون هیچ محدودیتی در مصرف آن افراط می‌کردند. نورمن اولر توضیح می‌دهد: «پرویتین(pervitine) با آلمان نازی هماهنگی کامل داشت» و «موج خوددرمانی ملی» مردم آلمان را فعال کرد.

نازی‌ها، اگرچه معتقد بودند که این دارو اختراع پزشکان یهودی است(۲)، اما اجازه دادند که حداقل تا سال ۱۹۴۱ به طور گسترده در دسترس باشد. میلیون‌ها نفر از آن استفاده می‌کردند. خود هیتلر روزانه توسط پزشک شخصی‌اش که با شیطنت او را «بیمار ۱» لقب داده بود، تزریق می‌شد. پرویتین که امروزه با نام کریستال مت شناخته می‌شود، همچنان به صورت زیر میزی تولید و فروخته می‌شود، همانطور که در سریال Breaking Bad می‌بینیم (۳).

برای روچاما مارتون، روان‌درمانگر و روانپزشک اسرائیلی و بنیانگذار پزشکان حقوق بشر (PHR)، که علیه اشغال سرزمین‌های فلسطینی مبارزه می‌کند و از حق سلامت دفاع می‌کند، «کانابیس هیچ چیزی را درمان نمی‌کند. فقط شما را همراهی می‌کند. اگر حال خوبی داشته باشید، آن حالت را تشدید می‌کند، اما اگر افسرده باشید، حتی بیشتر هم افسرده خواهید بود.» ایان هامل، پزشک عمومی در تل‌آویو، معتقد است که «درمان افرادی که وحشت غزه را تجربه کرده‌اند یا از کاری که کرده‌اند شرمنده‌اند، با دارو کوته‌بینانه است. با عوارض جانبی و خطر اعتیاد. دکتر مایکل زیتون نیز نگران عوارض درازمدت است: «اسرائیل یاد گرفت که با حملات دهه ۱۹۹۰، تخریب و مرگ و میر را مدیریت کند. از زمان غزه، مجبور شده است اوضاع را تشدید کند. داروها درست در زمان مناسب از راه رسیدند. اما ما فاقد چشم‌انداز هستیم.»

این اولین باری نیست که روانپزشکی مدرن داروها را به عنوان یک ابزار درمانی آزمایش می‌کند، اما اولین باری است که این کار را در شرایط جنگی انجام می‌دهد. روچاما مارتون به یاد می‌آورد: «برای مدت طولانی، اختلال استرس پس از سانحه توسط روانپزشکان نظامی به عنوان نوعی هیستری در نظر گرفته می‌شد.»

روانپزشکی هیستری را یک بیماری زنانه می‌دانست و سربازانی که برچسب هیستریک می‌خوردند، مورد تحقیر قرار می‌گرفتند. درمان چه بود؟ حمام یخ، شوک الکتریکی. خشونت درمان‌های روانپزشکی آنها را درمان نمی‌کرد، زیرا هیچ چیز جز مرگ نمی‌توانست آنچه را که شاهدش بودند پاک کند. علاوه بر این، آنها اغلب برای کشته شدن به میدان جنگ بازگردانده می‌شدند.

دستورالعمل‌های مبهم

برای اسرائیلی‌هایی که همچنان در جبهه‌های مختلف می‌جنگند، جنگ غزه به یک پیامد عظیم تبدیل شده است. دینا، یک افسر درجه‌دار ۳۴ ساله با توانایی بالا، در اواخر سال ۲۰۲۳ و اوایل ۲۰۲۴ در بخش لجستیک خدمت می‌کرد. «من اپراتورهای پهپاد را می‌دیدم که صفحه‌های کنترل را با پتو می‌پوشاندند و از دیدن آنچه هدف قرار می‌گرفت پرهیز می‌کردند » و به این ترتیب، مثلاً از دیدن تخریب خانه‌ها اجتناب می‌کردند. دینا ادامه می‌دهد: «بنابراین وقتی از غزه برمی‌گردید، بین احساسی که دارید و نحوه‌ی برخوردی که با شما می‌شود، فاصله‌ی زیادی وجود دارد. وقتی می‌دانید که کارهای وحشتناکی انجام داده‌اید، از قهرمانی صحبت می‌کنند. در پایگاه‌ها، مردان جوان حشیش زیادی مصرف می‌کنند، بنابراین بعد از آن…»

دینا برخلاف بسیاری از دیگر سربازان ذخیره، خشم خود را بدون دارو یا درمان خاصی تخلیه می‌کرد. فعالیت‌های او در کنار خانواده‌های گروگان‌ها و سربازان فراری از خدمت(۴)، به عنوان یک درمان عمل می‌کرد.

این اختلال استرس پس از سانحه نیست که نیاز به درمان دارد، بلکه استعمار و آپارتاید است

تولی فلینت نیز سال‌ها در کرانه باختری و غزه خدمت کرد. او اکنون عضو مبارزان برای صلح است، یک سازمان غیردولتی (NGO) که در سال ۲۰۰۵ تأسیس شد و متشکل از سربازان سابق اسرائیلی و مبارزان مقاومت فلسطین است. این مرد خوش‌قیافه، پزشک جرم‌شناسی، افسر سابق و روانپزشک نظامی، در زیرزمینی با دکوراسیون شرقی در نزدیکی میدان تاریک رابین، پذیرای بازدیدکنندگان است. نگاهش مهربان است، اما لباس نظامی به تن دارد، گویی این پزشک «چپ‌گرا» هنوز کاملاً از لباس جنگ جدا نشده است.

بسیاری از مردم برای «تنظیم مجدد» [پاک کردن] آسیب‌های روحی، که رویدادهایی فراتر از ظرفیت تحمل شما هستند، به دنبال نتایج فوری، مشخص و هدفمند هستند. در آغاز جنگ، مقابله با آسیب‌های روحی آسان‌تر بود. اما با تشدید آن و جنجال‌های همراه با آن، پیچیده‌تر شد. تظاهرات و بحث‌هایی در مورد گروگان‌ها وجود داشت. سربازان با اعتقاد کمتری به جنگ بازگشتند. آنها شاهد خیانت به آرمان‌های خود بودند؛ آنها در مواجهه با خطر احساس تنهایی می‌کردند.

به گفته وی، آسیب روحی سربازان همچنین ناشی از دشواری آنها در تمایز بین جنگ و جنایات جنگی است. جای تعجب است که از طریق چندین شهادت، به این نکته اشاره شود که دستورات داده شده به سربازان اغلب مبهم و غیردقیق بوده است، گویی ارتش نمی‌خواسته بیش از حد درگیر میدان شود. سربازانی که به حال خود رها می‌شدند، مرتکب جنایات می‌شدند. دکتر فلینت ادامه می‌دهد: «برای این نوع اختلالات استرس پس از سانحه، درمانی وجود ندارد. هیچ راه حل جادویی وجود ندارد، حتی اگر برخی داروها مانند MDMA بتوانند اثر آرام‌بخشی داشته باشند. همچنین می‌توانیم بگوییم که کانابیس پزشکی جان افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه را نجات داده و وضعیت‌شان را تثبیت کرده است، اما آسیب‌های بیشتری نیز به همراه داشته است. کانابیس آرام می‌کند، اما درمان نمی‌کند.»

دکتر فلینت با روشن‌بینی نتیجه می‌گیرد که «این اختلال استرس پس از سانحه نیست که نیاز به درمان دارد، بلکه استعمار و آپارتاید است.»

کشوری پر از اعتیاد

این ارقام حیرت‌انگیز هستند. به طور کلی، اسرائیل کشوری مملو از اعتیاد است. در سال ۲۰۱۷، ۲۷٪ از جمعیت ۱۸ تا ۶۵ ساله حداقل یک بار در سال گذشته ماری‌جوانا یا حشیش مصرف کرده‌اند که در آن زمان یک رکورد جهانی بود. طبق داده‌های پروژه Medspad (۵)، ۱۴.۸٪ از پسران اسرائیلی ۱۵ تا ۱۷ ساله حداقل یک بار حشیش مصرف کرده‌اند، در مقایسه با ۴.۳٪ از پسران مصری. در مورد مت‌آمفتامین‌ها، مانند MDMA (۳،۴-متیلن‌دی‌اکسی-N-متیل‌آمفتامین)، ۳.۵٪ از پسران اسرائیلی حداقل یک بار از آن استفاده کرده‌اند، که همان درصد الجزایری‌ها است. و طبق یک گزارش رسمی اسرائیل، ۵۴٪ از سربازان وظیفه قبل از پیوستن به ارتش، حشیش یا کانابیس مصنوعی که در خاورمیانه رایج است را مصرف کرده‌اند.

اعتیاد از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به شدت افزایش یافته است: طبق آمار جمع‌آوری‌شده توسط ناتال، مخفف Victims of Trauma Related to the National Context، انجمنی متخصص در درمان اختلال استرس پس از سانحه، اعتیاد به قرص‌های خواب ۱۸۰٪ و به‌ویژه ۷۰٪ در کل جمعیت به مواد افیونی تجویزی افزایش یافته است. دکتر ناداو داویدوویچ در گزارش دیگری خاطرنشان می‌کند که این پدیده نگرانی زیادی را در اسرائیل ایجاد کرده است، چرا که در سال ۲۰۲۰، اسرائیل در رتبه اول مصرف مواد افیونی مانند فنتانیل در جهان قرار داشت(۶).

۱۰ میلیون نفر، از جمله ۵۰۰ هزار نفر از نیروهای ذخیره. پروفسور شائول لِو-ران، بنیانگذار مرکز اعتیاد اسرائیل، تخمین می‌زند که بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از اسرائیلی‌ها تحت تأثیر یک ماده اعتیادآور هستند، در حالی که قبل از پاییز ۲۰۲۳، از هر هفت نفر، یک نفر به یک ماده اعتیادآور معتاد بود.

اسرائیل همچنین تقریباً بیست سال است که مصرف دارویی کانابیس را مجاز دانسته و در آوریل ۲۰۲۴، پس از جنگ غزه، به دلیل فشار شدید پزشکان و بیمارانشان، قوانین حاکم بر مصرف آن را تسهیل کرده است. در آوریل ۲۰۲۶، صد و سی و پنج هزار اسرائیلی در حال مصرف کانابیس تجویز شده توسط پزشکان خود بودند. حداقل ۸۰۰۰ سرباز سابق در سال ۲۰۲۴ و ۳۵۰۰ نفر دیگر در سال ۲۰۲۵ از آن بهره‌مند شدند و انتظار نمی‌رود این روند کند شود، زیرا ارتش پیش‌بینی می‌کند که ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سرباز را در سال ۲۰۲۶ درمان کند.

پذیرفته نیست که برخی به ارتش که ستون هویت ملی است، توهین و جنایات انجام شده در غزه را بازگو کنند. سکوت بهایی دارد.

به گزارش تایمز اسرائیل(۷) ، اداره توانبخشی وزارت دفاع هر ماه تقریباً ۱۵۰۰ درخواست برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه دریافت می‌کند. همین اداره از اکتبر ۲۰۲۳، ۷۸۰۰۰ آسیب‌دیدگی را گزارش می‌کند که بخش قابل توجهی از آنها «اختلالات روانی» محسوب می‌شوند. به نقل از خبرگزاری فرانسه (AFP)، پروفسور شائول لو-ران تخمین می‌زند که مصرف «داروهای تجویزی، مواد مخدر غیرقانونی و الکل» در سه سال گذشته ۲۵ درصد افزایش یافته است.

بهای سکوت

مشکل هم انسانی و هم اقتصادی است: انجمن ناتال، که سی سال است روی اختلال استرس پس از سانحه (TSPT) کار می‌کند، هزینه کلی آسیب‌های روانی مرتبط با جنگ غزه را در پنج سال آینده ۵۰۰ میلیارد شِکِل یا تقریباً ۱۴۵ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۶ تخمین می‌زند. این تقریباً معادل بودجه سلامت روان در فرانسه است. طبق مطالعه‌ای که توسط سیستم بیمه سلامت ملی انجام شده است، هزینه کلی اختلالات سلامت روان در فرانسه، کشوری با هفت برابر جمعیت، سالانه ۲۴.۷ میلیارد یورو تخمین زده می‌شود.

در اسرائیل، جایی که سرمایه‌داران افراطی در بیست سال گذشته نیروی محرکه بوده‌اند، سربازانی که از اختلال استرس پس از سانحه رنج می‌برند، برای جبران از دست دادن درآمد خود مذاکره می‌کنند، زیرا بسیاری از آنها قادر به بازگشت به شغل عادی نیستند. این غرامت که توسط کمیته‌های تخصصی متشکل از غیرنظامیان و پرسنل نظامی اعطا می‌شود، به آنها اجازه می‌دهد تا سرپا بمانند. شکی نیست که مانند ایالات متحده، سربازانی را می‌بینیم که دیوانه شده‌اند و پس از جنگ ویتنام یا عراق، در خیابان‌ها به حال خود رها شده‌اند. تصاویر این کهنه سربازان رها شده با سبدهای خریدشان که پر از مواد غذایی است، آمریکا را تسخیر کرده است. فیلم‌های باشکوهی مانند « Voyage au bout de l’enfer » (۱۹۷۸) ساخته مایکل چیمینو، درد بازگشت به دنیای عادی را به تصویر می‌کشند.

در اسرائیل، چنین چیزی وجود ندارد – نه کتاب، نه فیلم – و ما دیده‌ایم که چه اتفاقی برای موسیقی افتاد. پذیرفته نیست که برخی به ارتش که ستون هویت ملی است، توهین و جنایات انجام شده در غزه را بازگو کنند. سکوت بهایی دارد. کمیسیون‌ها بهای «آسیب روحی »، اصطلاحی که معمولاً برای اشاره به اختلال استرس پس از سانحه استفاده می‌شود، را تعیین می‌کنند، در حالی که دیگران داروهایی تجویز می‌کنند تا مردم آن را فراموش کنند. در حال حاضر، این روش جواب می‌دهد. ارتش اسرائیل، که معمولاً بسیار پرحرف است، تقریباً در مورد این موضوع کاملاً سکوت کرده است.

با این حال، موضوع غرامت برای سربازان آسیب‌دیده به طور فزاینده‌ای حساس می‌شود. در حالی که دولت هزینه را قابل توجه می‌داند، خانواده‌های کسانی که از استرس پس از سانحه رنج می‌برند از مبالغ اختصاص داده شده ناراضی هستند. جنگ علاوه بر زندگی خانوادگی از هم پاشیده، آنها را در تنگدستی قرار داده است. کلمه‌ای در مورد فلسطینی‌ها گفته نمی‌شود – اگرچه آنها تنها کسانی نیستند که فلسطینی‌ها را فراموش می‌کند، زیرا تقریباً هیچ کس در اسرائیل در مورد آنها صحبت نمی‌کند – همسر یک سرباز ذخیره که با آسیب‌های روحی از غزه بازگشته است، در حال بررسی تأسیس یک انجمن خانوادگی برای دریافت غرامت بهتر است. آدم در مورد این جبهه فرعی دچار تردید می‌شود.

یک آسیب ملی

کانابیس مدرن که در آزمایشگاه‌ها تولید و از نظر ژنتیکی اصلاح شده است، بسیار قوی است. این کانابیس که در اسرائیل تجویز می‌شود، از کانادا و ایالات متحده صادر می‌شود. برای پزشکان اسرائیلی، استفاده از این کانابیس نسبت به کانابینوئیدهای مصنوعی غیرقانونی مانند نایس گای و دوسا ارجحیت دارند. طبق گزارش مرکز نظارت بر مواد مخدر و اعتیاد اروپا، این داروها که تولیدشان آسان است، در آزمایشگاه‌هایی در کنستانتین، الجزایر، تولید و از طریق اردن وارد می‌شوند(۸).

بسیاری از پزشکان محصولات به همان اندازه اعتیادآور را که معتقدند می‌توانند مصرف آنها را کنترل کنند، به این داروهای ارزان اما بسیار اعتیادآور و به ویژه خطرناک ترجیح می‌دهند، تا بدین ترتیب از اینکه هزاران جوان کنترل خود را از دست بدهند یا بدتر از آن جلوگیری کنند. در میان سربازان وظیفه و نیروهای ذخیره سابق در غزه، ۲۲ مورد خودکشی در سال ۲۰۲۵ (۶۰ مورد از اکتبر ۲۰۲۳) و ۲۷۹ مورد اقدام به خودکشی بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ رخ داده است.

برای مقابله با این افزایش اختلال استرس پس از سانحه، وزارت بهداشت اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، ۱۴ کلینیک ترومای جدید در بیمارستان‌های روانپزشکی افتتاح کرده است. مقامات همچنین به سازمان‌هایی مانند ناتال متکی هستند. ایفات مراد، سخنگوی این سازمان، به Orient XXI گفت: «تروما یک موضوع تابو در جامعه اسرائیل بود. هدف ما درمان آن و فراهم کردن امکان بازگشت به زندگی است. ما همه اینها را زیر یک چتر ارائه می‌دهیم.»

احساس گناه باید در غزه باقی بماند، زیرا اگر گسترش یابد، تعادل جامعه اسرائیل به خطر می‌افتد.

این سازمان غیرانتفاعی سراسری خود را «غیرسیاسی» تعریف می‌کند و در میان ۱۴۰ کارمند و ۱۱۰۰ درمانگر خود، «یهودیان، اعراب و دروزی‌ها» حضور دارند. این سازمان درمان‌هایی از جمله درمان‌های مبتنی بر دارو ارائه می‌دهد و همچنین بر ادغام مجدد اجتماعی تمرکز دارد. همکار او، روانپزشک لیات بارنیه، می‌افزاید: «اعتیاد به مواد افیونی، الکل و داروهای مصنوعی در بین کسانی که از استرس پس از سانحه رنج می‌برند، زیاد است. برای درمان، ما یک رویکرد یکپارچه اتخاذ می‌کنیم. مواد مخدر می‌توانند مانند سایر داروها بخشی از آن باشند.»

لیات بارنیا اصطلاح «آسیب ملی» را به «زخم‌های روحی » ترجیح می‌دهد. این روانپزشک توضیح می‌دهد: «این آسیب بسیار گسترده‌تر از جنگ است؛ این آسیب مربوط به زندگی در اینجا است. جامعه افسرده است و اعتماد خود را به دولت و به خودش از دست داده است. آسیب ملی ناشی از احساس خیانت به اعتماد در میان مردم است. این یک مسئله حیاتی برای اسرائیل است، زیرا خطر فروپاشی کشور را به همراه دارد.»

در ناتال، هر سرباز از چندین نفر، چه از نظر درمانی و چه از نظر اجتماعی، حمایت دریافت می‌کند. بخش خدمات اجتماعی، به ریاست شاکد آریلی، به سرعت رشد کرده است: از ۵ کارمند در سه سال پیش به ۴۵ کارمند در حال حاضر. او توضیح می‌دهد: «جایی برای معتادان به مواد مخدر در محل کار وجود ندارد، حتی اگر بازگشت به کار خود یک هدف درمانی باشد.»

«ما به آنها کمک می‌کنیم، اما آنها را طرد می‌کنیم.»

در بیمارستان روانپزشکی مرهاویم، آنها از سربازانی که با داروهای قوی از غزه بازمی‌گردند، مراقبت می‌کنند. این مجموعه از سربازخانه‌های تازه رنگ‌شده در یک پارک تپه‌ای در منطقه تل‌آویو بزرگ، نه چندان دور از بئر یاکوف پراکنده شده‌اند. این موسسه حصارکشی‌شده توسط ساختمان‌های آپارتمانی ده طبقه مدرن و مجلل احاطه شده است. ساکنان جدید، یک ایستگاه قطار جدید، خیابان‌های جدید: همه چیز در این گوشه از اسرائیل، که زمانی روستایی و عرب بود، در حال تغییر است. این ساختمان‌ها در طول دوره قیمومیت، یک سربازخانه بریتانیایی تشکیل می‌دادند. دکتر اران هارل، که بیمارستان روزانه را اداره می‌کند، توضیح می‌دهد: «تعداد زیادی از بیمارستان‌های روانپزشکی در ساختمان‌های نظامی سابق بریتانیا یا اردن قرار دارند.»

این مرد جوان مانده شصت و چند ساله، با چهره‌ای مصمم و نگاه خیره‌اش، ما را به اتاقی دعوت می‌کند که در آن، به همراه دو همکارش، LSD (اسید لیزرژیک دی اتیل آمید)، MDMA (که معمولاً با نام اکستازی شناخته می‌شود) و سیلوسایبین، مشتقی از قارچ‌های توهم‌زا، را به بیماران داوطلبی که با مشورت ارتش انتخاب شده‌اند، تجویز می‌کند. او در حال انجام دو پروتکل است که هر کدام شامل ۳۰ بیمار است که ۱۸ جلسه تحت درمان قرار خواهند گرفت. برای او، این آزمایش‌ها امیدوارکننده هستند. پزشک توضیح می‌دهد: «ما در تلاشیم تا بفهمیم مواد شیمیایی مختلف مانند MDMA یا LSD چگونه بر مغز تأثیر می‌گذارند. در زمینه اختلال استرس پس از سانحه مرتبط با یک رویداد، هدف از درمان تغییر درک آنچه سربازان احساس، دیده و درک کرده‌اند، خواهد بود.»

از سوی دیگر، اران هارل نیز به مفید بودن حشیش برای درمان تروما اعتقادی ندارد.

برای ۹۰٪ از کسانی که در غزه دچار آسیب‌های روانی شده‌اند، چالش در مواجهه با این سوال نهفته است: چقدر از نظر سیاسی بی‌گناه هستید؟ با توجه به القای ایدئولوژیک در این کشور از طریق آموزش، ارزش‌ها و انضباط نظامی، آسیب‌های فردی به معنای سیاسی کلمه چالش‌برانگیز است.

آنت فلد، روانکاوی در تل‌آویو، با این تحلیل موافق است: «پناه بردن به مواد مخدر نوعی ضعف را نشان می‌دهد: ما به آنها کمک می‌کنیم، اما آنها را طرد می‌کنیم. زیرا مواد مخدر به این سوال پاسخ نمی‌دهند: آنها از چه چیزی بیمار هستند؟» آنها به شدت از کشور خود بیمار هستند. و اگر در مورد این موضوع صحبت نشود، نمی‌توان آن را درمان کرد.

احساس گناه باید در غزه بماند

زنی به نام هوفیت Hofit X ، که در تراس کم‌جمعیت یک شیرینی‌فروشی در تل‌آویو با او ملاقات می‌کنیم، به این موضوع را تایید می‌کند. او با تاسف می‌گوید که «ارتش شوهرم را از من گرفت.» بن، ۴۲ ساله در سال ۲۰۲۳، یک سرباز ذخیره، با آسیب‌های روحی بازگشت و تحت درمان با کانابیس قرار گرفت. «خانواده من عادی به نظر می‌رسید و باور نمی‌کنید چه اتفاقی برای ما می‌افتد. اما وقتی از غزه برگشت، مرد متفاوتی بود. نمی‌توانست تمرکز کند، نمی‌توانست از رختخواب بیرون بیاید، در حباب بود و شروع به سیگار کشیدن کرد.» بن، که در همان ابتدای جنگ داوطلب شده بود، در خطوط مقدم نبود. «او شبانه، در کاروان‌های لجستیکی، با احساس آسیب‌پذیری و بدون دستورالعمل‌های مشخص برای رفتن به یک محل مشخص، وارد غزه شد». او می‌گوید «احساس گناه او از این واقعیت ناشی می‌شود که ممکن است بچه ها را زخمی کرده باشد.»

اگرچه مطبوعات اسرائیل در این مورد خیلی صریح صحبت نکرده‌اند، اما چندین داستان از این نوع احساس گناه را ذکر کرده‌اند. دکتر یوسی لوی-بلز به روزنامه هاآرتص گفت که در طول خدمتش در نیروهای ذخیره، «با افرادی ملاقات کرده است که شغلشان علامت‌گذاری خانه‌ها برای بمباران بوده است.»

در طول چند هفته اول، در حالی که از شوک [حملات حماس در اکتبر ۲۰۲۳] گیج شده بودند و با این احساس که «دیگر هرگز چنین اتفاقی نخواهد افتاد»، بدون فکر زیاد عمل کردند. بعداً، برخی پیش من آمدند و گفتند: «من دستور تخریب صدها خانه را دادم. هزاران نفر به خاطر من زخمی شدند.» در آن زمان، آنها فکر می‌کردند که این کار ضروری است. اما وقتی گرد و غبار فرو نشست، فهمیدند: من مسئول مرگ هزاران نفر هستم. آن زمان بود که احساس گناه رخ داد – و احساس گناه عمیق بود.

آنچه در مورد بن رخ داد اینکه از زمان بازگشت از غزه، سه فرزند ۸، ۱۲ و ۱۵ ساله خود را نبوسیده است. او کاملاً معتاد بود اما تقریباً با کمک روانپزشکش توانست ترک کند. او از آن زمان فهمیده است که «بیماری‌اش لاعلاج است». این را اوفیت، همسرش، می‌گوید.

درمان احساس گناه، بخش اصلی کار ایدو روث را به خود اختصاص داده ، درمانگری که خود سال‌هاست مصرف‌کننده‌ی سنگین کانابیس است. به گفته‌ی او، «کانابیس به مقابله با اضطراب و خشم، اما مهم‌تر از همه احساس گناه کمک می‌کند.» این درمانگر معتقد است که با درمان احساس گناه سربازانی که از اختلال استرس پس از سانحه رنج می‌برند، از گسترش احساسات آنها جلوگیری می‌شود. احساس گناه باید در غزه باقی بماند، زیرا اگر گسترش یابد، تعادل جامعه‌ی اسرائیل به خطر می‌افتد.

هیچ‌کس از خانواده و محیط خود، از آنچه «جو اجتماعی» نامیده می‌شود، جدا نیست. افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه می‌گویند: «من کارهایی انجام دادم یا چیزهایی دیدم که نباید انجام می‌دادم. اما در مقابل مخاطبانم در اسرائیل نمی‌توانم این را بگویم، زیرا آنها فکر می‌کنند کار درستی انجام داده‌ام.» در اینجا یک دوگانگی واقعی وجود دارد.

جنگ و پیامدهای آسیب‌زای اصلی آن برای سربازان و همچنین کل جمعیت، چیزی را که پروفسور لوی-بلز، روانشناسی که در غزه نیز نیروی ذخیره بود، «اخلاق اسرائیلی» می‌نامد، تضعیف کرده است. زخم روحی مانند چاقویی است که در سنت یک جنگجو فرو رفته باشد، نوعی پارگی که باید در دود حشیش پاک شود.

یک فرصت استثنایی

روچاما مارتون، روانپزشک، دهه‌هاست که این لفاظی‌های جنگ‌طلبانه اسرائیلی‌ها را به چالش می‌کشد، لفاظی‌ای که با ادعای قربانی فلسطینی‌ها بودن مشروعیت می‌یابد: «آنها افسانه می‌سازند. سعی می‌کنند لکه‌های ننگ را پاک کنند، حتی لکه‌های پاک‌نشدنی. از آنجایی که هیچ چیز واقعاً جنایات را پاک نمی‌کند، آنها باید میزان دارو را افزایش دهند. زخم روحی تجارت بسیار خوبی است و در نهایت سرمایه‌داری برنده می‌شود. ما در نهایت به همه دارو می‌دهیم.»

به گفته آنت فلد، روانکاو، قربانی بودن همچنین همان چیزی است که به اسرائیلی‌ها اجازه می‌دهد خود را از گناه تبرئه کنند.

ما نشان می‌دهیم که در جنگ چه اتفاقی افتاده، اما نه آنچه که ما انجام می‌دهیم. انباشت آسیب‌های روانی فعلی از طریق یک اثر تجمعی، بیماری‌زا می‌شوند. کشتارهای دسته‌جمعی وجود داشت، هولوکاست وجود داشت، و حالا این جنگ. نوعی تداوم در قربانی بودن حاکم شده است. سربازی که در غزه خدمت کرده است از همدلی و شفقت بهره‌مند خواهد شد و بنابراین از هرگونه توضیحی در مورد آنچه در آن شرکت داشته است، رهایی خواهد یافت. هیچ ذهنیتی، هیچ سوالی، هیچ مسئولیتی: مواد مخدر تمام آثار جنگ را پاک می‌کند و به نوعی، نابودی غزه را کامل می‌کند.

منال ابو لک، روان‌درمانگر فلسطینی که در کلینیک رمله، نه چندان دور از تل‌آویو کار می‌کند، اضافه می‌کند: «آنها بیش از هر چیز از کوری رنج می‌برند. جامعه یهودی ترس را پرورش می‌دهد، ترس از اعراب. مهم این است که فلسطینی‌ها از صحنه پاک شوند.» من به عنوان یک فلسطینی در یک تیم یهودی، نمی‌توانم در مورد آنچه در غزه اتفاق می‌افتد صحبت کنم؛ آنها علاقه‌ای ندارند. من وجود ندارم، بنابراین آسیب روانی من وجود ندارد.

ما در آخرین روز تحقیقاتمان با او ملاقات کردیم و متوجه شدیم که منال اولین کسی بود که درباره مردم غزه با ما صحبت کرد .او با تلخی و عصبانیت گفت: «کادر درمانی در حال پاک کردن نسل‌کشی هستند. من سربازی را می‌شناسم که خودکشی کرد چون نمی‌خواست به غزه برگردد؛ هیچ‌کس نپرسید چرا. سرباز دیگری به دلیل اینکه، به گفته خودش، کسی را به اشتباه کشته، از اختلال استرس پس از سانحه رنج می‌برد. او به جای محاکمه شدن، تحت درمان قرار می‌گیرد.»

و در واقع، در حالی که اسرائیل ترجیح می‌دهد جنایات خود را در هاله ای از دود فراموش کند، این کشور در حال ترویج یک مدل درمانی است. ایالات متحده، استرالیا و سوئیس نیز آزمایش‌های مشابهی را انجام می‌دهند. در ۱۸ آوریل ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، تجویز محرک‌های روانی با خواص روانگردان، از جمله ایبوگین، را برای سربازان سابق مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه مجاز اعلام کرد. در فرانسه، همانطور که روزنامه‌نگار دومینیک نورا در کتاب *سفر به پزشکان روانگردان* (Grasset، 2025) گزارش می‌دهد، پروتکل‌های مبتنی بر سیلوسایبین، مشتقی از قارچ‌های توهم‌زا، در مقیاس کوچک در شهرهای نیم و پاریس در حال انجام است.

ناتال در پیشتازی اسرائیل در استفاده از داروها برای درمان اختلال استرس پس از سانحه (TSPT) سربازان، فرصتی استثایی می‌بیند. این سازمان با تکیه بر سی سال تجربه خود در ترکیب داروها، درمان‌های دارویی، پیگیری روانپزشکی و ادغام مجدد، در حال توسعه یک مدل درمانی است که آنرا از طریق برنامه‌های آموزشی به آلمان و اوکراین صادر می‌کند. دکتر ییفات ریوونی توضیح می‌دهد: «در آلمان، ما یک دوره آموزشی برای معلمان در منطقه اسن ترتیب دادیم تا به آنها در مدیریت استرس کودکان مربوط به مهاجرت و ورود کودکان جدید به کلاس‌های درس کمک کنیم…»

آنت فلد با شفافیت بی‌عیب و نقص خود در این کشور که توسط ایدئولوژی‌های مرگبار ویران شده است، توضیح می‌دهد که نباید «سرود بتار»، جنبش راست افراطی صهیونیستی که حزب لیکود بنیامین نتانیاهو از آن سرچشمه می‌گیرد را فراموش کنیم:

«در خون و عرق

نژادی برای ما قیام خواهد کرد

مغرور، سخاوتمند و بی‌رحم.»

۱-در عمل، مصرف دارویی کانابیس از سال ۲۰۰۷ در اسرائیل مجاز شده و قوانین مربوط به مصرف آن ابتدا در سال ۲۰۱۹ و سپس در مارس ۲۰۲۴، برای مقابله با هجوم تقاضا، تسهیل شده است.

۲-نورمن اوهلر در کتاب «خلسه‌ی تمام‌عیار: رایش سوم، آلمانی‌ها و مواد مخدر»( L’Extase totale, Le IIIe Reich, les Allemands et la drogue)، منتشر شده در ۲۰۱۶، موفقیت پرویتین در طول جنگ جهانی دوم را که توسط نازی‌ها تشویق می‌شد، روایت می‌کند.

۳-این سریال که توسط وینس گیلیگان ساخته شده است، داستان پنج فصل (۲۰۰۹-۲۰۱۳) را روایت می‌کند که چگونه والتر وایت، معلم شیمی اهل نیومکزیکو که مبتلا به سرطان است، به همراه یکی از دانش‌آموزان سابقش شروع به تولید مت‌آمفتامین می‌کند.

۴-refuzniks :سربازان وظیفه اسرائیلی که از خدمت در ارتش اسرائیل امتناع می‌کنند. کتاب «ما امتناع می‌کنیم: نه گفتن به ارتش در اسرائیل» اثر عکاس مارتین بارزیلای را بخوانید.

۵-«پروژه بررسی مدارس مدیترانه‌ای در مورد الکل و سایر مواد مخدر» که توسط شورای اروپا تأمین مالی شده است، در سال ۲۰۰۳ در رباط آغاز شد.

۶- Nadav Davidovitch, Yannai Kranzler, and Oren Miron, « Are We Nearing an Opioid Epidemic in Israel ? », Rapport du Taub Center for Social Policy Studies, mars 2023.

۷- Sue Surkes, « En Israël, des organisations comblent le vide laissé par un système de santé mentale débordé », Times of Israël, 11 mars 2026.

۸- « Vue d’ensemble des marchés des drogues dans les pays de la Politique européenne de voisinage-Sud », Observatoire européen des drogues et des toxicomanies, 2022.

لوموند دیپلماتیک

صهیونیسم دچار اشتباه نشد، از ابتدا به همین شکل ساخته شده است، / برگردان بهروز عارفی

وزن مجاهدین و سلطنت طلبان در طرح های آمریکایی