شی، زمانی که ترامپ می‌خواهد با چین رفیق شود، دست بالا را دارد- برگردان نادر ثانی

مارکوس یونسون

شی، زمانی که ترامپ می‌خواهد با چین رفیق شود، دست بالا را دارد.

پنجشنبه ۲۱ مه ۲۰۲۶

آنچه در میان دو کروشه […] آمده، از برگرداننده متن است.

برگردان از متن سوئدی نوشته که در شماره ۲۱ سال ۲۰۲۶ نشریه پرولترن، ارگان حزب کمونیست سوئد، درج شده صورت گرفته است.

دونالد ترامپ در ۱۴ مه ۲۰۲۶ توسط شی جین‌پینگ در تالار بزرگ خلق در پکن مورد استقبال قرار گرفت.

زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده ــ که پیش‌تر به‌عنوان یکی از چهره‌های تندرو ضدچین شناخته می‌شد ــ هفتهٔ گذشته به دیدار شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین به پکن رفت، توازن قوا دیگر همانند آخرین دیدار او در سال ۲۰۱۷ نبود. موضوعی که به‌نظر می‌رسد خود ترامپ، که اکنون خواهان گرم‌کردن روابط میان دو کشور شده است، نیز آن را درک کرده است.

از همان دست‌دادن اولیه در برابر تالار بزرگ خلق در شهر پکن، روشن بود که میزبان کسی نیست که مهمان بتواند مانند بسیاری دیگر با او رفتار تحکمی داشته باشد. هنگامی که دونالد ترامپ تلاش کرد از تکنیک شناخته‌شدهٔ سلطه‌جویانهٔ خود ــ یعنی کشیدن دست طرف مقابل به سمت خود ــ استفاده کند، شی جین‌پینگ مقاومت کرد و نتیجه، دست‌دادنی ده‌ثانیه‌ای میان رهبران دو ابرقدرت جهان بود.

ترامپ رهبری قدرت برتر نظامی جهان را در دست دارد، در حالی که شی رهبری رقیب اقتصادی آن را برعهده دارد؛ کشوری که در بسیاری جهات نماد «نو» در برابر «کهنه» است. چین بر آموزش و فناوری سبز سرمایه‌گذاری می‌کند، در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا ــ که با شعار «حفاری کن، عزیزم، حفاری کن» [شعار طرفداران گسترش استخراج نفت و سوخت‌های فسیلی در ایالات متحده آمریکا] به قدرت رسید و بخش بزرگی از قوانین زیست‌محیطی موجود در ایالات متحده را لغو کرد ــ همچنان درگیر جنگی بر سر نفت در خاورمیانه است.

چین همچنین در حال پیشبرد پژوهش، نوآوری و توسعهٔ فناوری است؛ عرصه‌هایی که پیش‌تر تحت سلطهٔ ایالات متحده بودند. به عنوان نمونه در رتبه‌بندی لیدن [نظام رتبه‌بندی دانشگاهی مبتنی بر میزان ارجاع علمی به پژوهش‌ها] که بر پایهٔ میزان ارجاع به دانشگاه‌ها و تحقیقات آنان در مقالات دانشگاهی تنظیم می‌شود، سال گذشته ۱۹ دانشگاه از ۲۵ دانشگاه برتر در جهان، چینی بودند.

رهبران پکن به‌خوبی آگاه‌اند که این چین است که در حال صعود است، در حالی که هژمون پیشین جهان رو به افول می‌رود. اما هم‌زمان، شی جین‌پینگ و دیگر رهبران چین می‌دانند که یک امپراتوری در حال افول می‌تواند خطرناک‌تر از هر زمان دیگری باشد؛ موضوعی که در جریان سفر ترامپ ـ همراه با افرادی چون ایلان ماسک و شماری دیگر از ثروتمندترین سرمایه‌داران آمریکا ـ به پکن، به یکی از محورهای اصلی بدل شده بود.

ترامپ با استفاده از ادبیاتی نزدیک به واژگان رسمی چین، پیام پکن را تکرار کرد مبنی بر اینکه دو قدرت بزرگ جهان باید به‌جای مقابله با یکدیگر، همکاری کنند.

در خلال این دیدار شی جین‌پینگ گفت:

«ما باید شریک یکدیگر باشیم، نه رقیب؛ موفقیت متقابل را امکان‌پذیر کنیم، با هم شکوفا شویم و شیوه‌ای درست برای همزیستی قدرت‌های بزرگ در عصر جدید ایجاد کنیم.»

رئیس‌جمهور چین همچنین مستقیماً به آنچه «تلهٔ توسیدید» خوانده می‌شود [نظریه‌ای در روابط بین‌الملل که می‌گوید ظهور یک قدرت جدید غالباً به جنگ با قدرت مسلط منجر می‌شود] اشاره کرد؛ مفهومی که بر این فرض استوار است که یک قدرت نوظهور ناگزیر با قدرت مسلط وارد تقابل خواهد شد. او گفت:

«آیا چین و ایالات متحده می‌توانند از تلهٔ توسیدید عبور کنند و الگویی جدید برای روابط میان قدرت‌های بزرگ ایجاد نمایند؟ آیا می‌توانند برای مقابله با چالش‌های جهانی همکاری کرده و ثبات بیشتری به جهان ببخشند؟»

او این سخنان را در حالی بیان کرد که مهمانان او از ایالات متحده در سوی دیگر میز نشسته بودند.

به‌نظر می‌رسد دست‌کم در مقطع کنونی، مقامات ایالات متحده کاملاً این رویکرد را پذیرفته است؛ تغییری کامل نسبت به سیاست ضدچینی‌ای که هم ترامپ و هم سلف او، جو بایدن، تاکنون دنبال کرده بودند.

در بیانیه‌هایی که پس از این دیدار از سوی کاخ سفید منتشر شده ــ افزون بر تمجیدهای شخصی و معمول ترامپ از شی جین‌پینگ ــ اکنون گفته می‌شود که ایالات متحده قرار است تبادلات اقتصادی خود با چین را گسترش دهد. ترامپ همچنین مدعی شده که چین ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ از آمریکا خریداری خواهد کرد؛ معامله‌ای که هنوز از سوی پکن تأیید نشده است.

پیام‌های جدید واشنگتن چرخشی کامل نسبت به جنگ تجاری و تعرفه‌ای ویرانگری است که بایدن و ترامپ بدون موفقیت دنبال کردند؛ جنگی که بیش از یک سال پیش با اعمال تعرفه‌های ۱۴۵ درصدی بر کالاهای چینی به اوج رسید، اما واشنگتن پس از واکنش متقابل چین و تشدید کنترل صادرات مواد معدنی کمیاب ــ که چین بزرگ‌ترین ذخایر جهان را در اختیار دارد ــ ناچار به عقب‌نشینی شد.

با وجود تمام این جملات دیپلماتیک و حتی تمایل واقعی به تبادل اقتصادی، بعید است رهبران چین اعتماد چندانی به رهبر دمدمی‌مزاج امپریالیسم ایالات متحده داشته باشند. پیش از سفر ترامپ، فو کونگ [نمایندهٔ دائم چین در سازمان ملل]، سفیر چین در سازمان ملل، آخرین تحریم‌های ایالات متحده علیه کشتی‌ها و شرکت‌های چینی مرتبط با نفت ایران را محکوم کرد و همچنین ایالات متحده را به‌همراه اسرائیل مسئول آغاز جنگ علیه ایران دانست.

ترامپ مدعی شده است که چین در این دیدار با ایالات متحده هم‌نظر بوده که تنگهٔ هرمز باید برای عبور و مرور باز بماند و ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد. اما این مواضع، از دیرباز بخشی از سیاست رسمی چین بوده‌اند و با تمایل پکن به حفظ ثبات تجارت جهانی پیوند دارند.

مهم‌ترین مسئله برای جلوگیری از بسته‌شدن «تلهٔ توسیدید» به‌شکل یک جنگ نظامی آشکار میان دو ابرقدرت، مسئلهٔ تایوان است. و در این زمینه، به‌نظر می‌رسد ترامپ و ایالات متحده گامی بسیار مهم به عقب در لفاظی‌های خود برداشته‌اند.

ترامپ پس از سفر به پکن در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت:

«ما به‌دنبال آن نیستیم که کسی اعلام استقلال کند و ایالات متحده از آن حمایت نماید. ما باید ۱۵ هزار کیلومتر سفر کنیم تا آن جنگ را بجنگیم. این چیزی نیست که من بخواهم.»

در حال حاضر، به‌نظر می‌رسد آن بخش از طبقهٔ سرمایه‌دار ایالات متحده که خواهان ادامه و گسترش روابط تجاری با چین است، نفوذ بیشتری بر ترامپ دارد؛ امری که بسیار بهتر از آن است که او به کسانی گوش دهد که بر طبل تهاجم و تنش بیشتر می‌کوبند و ممکن است جهان را به‌سمت جنگی واقعی میان ابرقدرت‌ها سوق دهند. همان‌گونه که چندین مفسر اقتصادی در ایالات متحده نیز اشاره کرده‌اند، اقتصاد دو کشور چنان درهم‌تنیده شده که جداکردن آن‌ها در آیندهٔ قابل پیش‌بینی عملاً ناممکن است.

اینکه کدام‌یک از دو رهبر در دوران احتمالی جدید روابط ایالات متحده و چین ابتکار عمل را در دست دارد، در صحنه‌ای دیگر از این سفر که به‌سرعت در فضای مجازی فراگیر شد، به‌خوبی نمادین شد. شاید شی جین‌پینگ نشان داد که او نیز چیزهایی دربارهٔ تکنیک‌های سلطه می‌داند؛ آنجا که کوسن صندلی ترامپ به‌وضوح نرم‌تر از صندلی شی به‌نظر می‌رسید.

به‌هرحال، ترامپِ ۱۹۰ سانتی‌متری در آن صحنه فرورفته و کوتاه‌تر از شی جین‌پینگِ راست‌قامت و پرصلابت جلوه می‌کرد؛ تصویری که به‌خوبی بیانگر تغییر توازن قوا میان دو دولت قدرتمند جهان است.

برگردان به فارسی از نادر ثانی