بحران انرژی: خاموشیها و گرسنگی بدلیل محاصرهٔ جنایتکارانهٔ ایالات متحده علیه کوبا! / مسعود کوچک
این مقاله در سایت لا ایزکیئردا دیاریو – مکزیک منتشر شده و نویسنده آن دیانا پالاسیو است. مقاله بحران انرژی در کوبا را بررسی میکند و نقش دولتهای مکزیک و برزیل در ارسال یا توقف نفت و منابع حیاتی را تحلیل مینماید. از دیدگاه ضدامپریالیستی و چپگرایانه، مقاله بر لزوم همبستگی میان کشورهای تحت محاصرهٔ اقتصادی و سیاسی و دیگر کشورهای آمریکای لاتین و دفاع از حق تعیین سرنوشت خلقها تأکید دارد.
مسعود کوچک
بحران انرژی: خاموشیها و گرسنگی بدلیل محاصرهٔ جنایتکارانهٔ ایالات متحده علیه کوبا!
مکزیک و برزیل باید فوراً نفت ارسال کنند!
مردم کوبا با خاموشیهای بیش از ۲۴ ساعته و کمبود آب در شهرستانهایی مانند مایسی (Maisí) روبهرو هستند؛ وضعیتی که با تعلیق ارسال نفت از سوی مکزیک و تبعیت دولتهای آمریکای لاتین از فشار سیاسی ایالات متحده تشدید شده و مستقیماً به گرسنگی، کمبود ملزومات پزشکی و فروپاشی خدمات اساسی منجر شده است.
در شهرستان مایسی (Maisí)، در شرقیترین نقطهٔ کوبا، زندگی روزمره به مبارزهای مداوم برای تأمین نیازهای ابتدایی مانند برق و آب تبدیل شده است. بر اساس گزارشهای مردم این منطقه، بیش از ۲۴ ساعت پیاپی بدون برق و دسترسی به آب آشامیدنی ماندهاند و این وضعیت بارها تکرار میشود. این شرایط نتیجهٔ محاصرهٔ اقتصادی جنایتکارانهٔ ایالات متحده است و همزمان با توقف ارسال نفت از سوی کشورهایی مانند مکزیک و برزیل، زندگی مردم کوبا را به وضعیتی غیرقابلتحمل سوق داده است.
در این شرایط، فشار وارد بر مردم عادی صرفاً ناشی از کمبود انرژی نیست، بلکه حاصل همزمانی دو عامل اصلی است که یکدیگر را تقویت میکنند: از یک سو، محاصرهٔ اقتصادی جنایتکارانهٔ ایالات متحده که دسترسی کوبا به منابع مالی و انرژی را محدود کرده است و از سوی دیگر، سیاستهای دولتهایی مانند مکزیک که با تبعیت از فشارهای امپریالیستی واشنگتن و پذیرش منطق سلطه، عملاً در استمرار این وضعیت سهیم شدهاند.
ارسالهای ضروری نفت از مکزیک و برزیل به کوبا
مکزیک در سال ۲۰۲۵ به اصلیترین تأمینکنندهٔ نفت کوبا تبدیل شد. در بحبوحهٔ بحران شدید انرژی که در نتیجهٔ محاصرهٔ اقتصادی ایالات متحده به وجود آمده بود و پس از کاهش چشمگیر ارسال نفت از سوی ونزوئلا — که بهطور سنتی منبع اصلی نفت هاوانا محسوب میشد — مکزیک مسئولیت تأمین نفت خام و سوخت جزیره را بر عهده گرفت. دادهها و آمارهای رسمی نشان میدهد که ارسال نفت از مکزیک در این شرایط بحرانی، نقشی حیاتی در تأمین نیازهای روزمرهٔ مردم کوبا داشته است.
در سال ۲۰۲۵، مکزیک فرآوردههای نفتی به ارزش تقریبی ۱۰ میلیارد پزو (حدود ۵۶۰ میلیون دلار) به کوبا صادر کرد. این رقم، بنا بر دادههای بانک مرکزی مکزیک (Banxico) و شرکت پمکس (Pemex)، بالاترین میزان ثبتشده در ۲۵ سال گذشته در این نوع مبادلات میان دو کشور بهشمار میرود.
این رقم به مراتب از میانگین صادرات نفتی مکزیک به کوبا در سالهای پیشین فراتر میرود؛ میانگینی که بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ سالانه تنها حدود ۲۳ میلیون دلار بود. این ارقام بر اساس اسناد گمرکی و تجاری بانک مرکزی محاسبه شدهاند [1].
بر اساس گزارشی که شرکت نفت مکزیک (PEMEX) به کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) ارائه کرده است، شرکت زیرمجموعهٔ آن، “گاسولیناس بیینِستار”، میانگین روزانه ۱۷٬۲۰۰ بشکه نفت خام و ۲٬۰۰۰ بشکه فرآوردههای پالایش شده را بین ژانویه و سپتامبر ۲۰۲۵ به کوبا صادر کرده است.
طبق دادههای تحلیل روزنامهٔ Financial Times، در سال ۲۰۲۵ مکزیک بطور میانگین بیش از ۱۲٬۰۰۰ بشکه نفت خام در روز به کوبا صادر کرد. این رقم تقریباً ۴۴٪ از کل واردات نفت خام جزیره را تشکیل میداد و مکزیک با پیشی گرفتن از ونزوئلا، به بزرگترین تأمینکنندهٔ نفت خام کوبا تبدیل شد.
این وضعیت در چارچوب محاصرهٔ جنایتکارانهٔ ایالات متحده رخ داده است؛ محاصرهای که دسترسی کوبا به سوخت و منابع انرژی را محدود کرده است. همچنین در شرایطی که ونزوئلا — شریک تاریخی انرژی این جزیره — بهدلیل فشارهای سیاسی و تحریمها ارسالهای خود را کاهش داد و خلأیی ایجاد شد، مکزیک این خلأ را تا حدی پر کرد. با این حال، دولت مکزیک تصمیم گرفت تحت فشار سیاستهای ارتجاعی دونالد ترامپ، ارسال نفت به کوبا را متوقف کند و بدین ترتیب در اجرای این سیاستها همکاری کرد، وضعیتی که صدها هزار نفر در جزیره را از منابع انرژی ضروری محروم ساخت.
مکزیک، در نقش خود بعنوان تأمینکنندهٔ انرژی، اهمیت حیاتی دارد. در شرایط خاموشیها و سهمیه بندی سوخت، هر بشکه نفتی که مکزیک به کوبا میفرستد، تفاوت بین ادامهٔ عملکرد خدمات اساسی مانند بیمارستانها، شبکههای آب و حملونقل و فروپاشی کامل این خدمات را رقم میزند. توقف یا کاهش ارسال نفت، مستقیماً فشار و رنج مردم را افزایش میدهد.
برزیل یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت در آمریکای لاتین است و با ارقام تولید خود در میان اصلیترین تولیدکنندگان جهانی قرار دارد. در سال ۲۰۲۵، شرکت پتروبراس (Petrobras) بطور میانگین نزدیک به ۳ میلیون بشکه نفت و گاز در روز تولید کرد؛ رکوردی که ناشی از ذخایر عظیم پرسال (Presal) بود. با این حال، با وجود این ظرفیت عظیم، مردم کوبا به دلیل محاصرهٔ اقتصادی و فشارهای امپریالیستی همچنان با بحران انرژی و کمبود سوخت مواجهاند، وضعیتی که نشان میدهد تولید بالای نفت در منطقه بطور مستقیم به تأمین نیازهای ضروری جزیره منتقل نمیشود.
محاصرهٔ امپریالیستی بعنوان ابزاری برای نابودی
محاصرهٔ ایالات متحده علیه کوبا، سیاستی که بیش از شش دهه ادامه داشته است، یک سازوکار کامل برای فلج اقتصادی است و نباید تنها بعنوان یک “تحریم دیپلماتیک محدود علیه دولت کوبا” دیده شود. هدف استراتژیک این سیاست، تضعیف دولت کوبا، فلج کردن اقتصاد و وادار کردن آن به تغییرات سیاسی از طریق ایجاد بحران اجتماعی است؛ سیاستی کاملاً غیرانسانی که تحقیر شدید امپریالیسم آمریکای شمالی نسبت به مردم عادی را نشان میدهد.
تأثیر این سیاست بطور چشمگیری با کاهش ارسال نفت از ونزوئلا و توقف اخیر ارسالهای مکزیک افزایش یافته است. در نتیجه، ذخایر انرژی جزیره روزبهروز کاهش یافته و دولت کوبا مجبور به سهمیهبندی انرژی در همهٔ بخشها شده است. از این رو، خاموشیها شکل ملموسی از مجازات مردم کوبا به شمار میآیند، زیرا خاموشیهای طولانی و سهمیهبندی سوخت مستقیماً زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار میدهند. تحریمها و محدودیتهای بینالمللی، که با فشار امپریالیسم آمریکای شمالی تشدید شدهاند، این وضعیت را وخیمتر میکنند.
همانطور که در مقالات دیگر گفتهایم، در کوبا، بدون سوخت، بیمارستانها، سیستمهای آب، حملونقل و تولید مواد غذایی قادر به فعالیت نیستند. این مشکلات مستقیماً متوجه فقیرترین و آسیبپذیرترین اقشار جامعه است و نه نخبگان سرمایهدار.
تبعیت و همکاری دولتهای “چپگرا” با امپریالیسم
در چارچوب محاصرهٔ اقتصادی و سیاسی کوبا توسط امپریالیسم آمریکای شمالی، پاسخ دولتهای منطقه یا تبعیت مستقیم از دستورات امپریالیسم بوده است و یا مستقیماً با آن همکاری کردهاند. دولت کلاودیا شاینباوم در مکزیک اذعان کرد که ارسال نفت به کوبا را متوقف کرده است تا در برابر تهدیدات تعرفهای دولت دونالد ترامپ واکنش نشان دهد. از دیدگاه روزنامهٔ لا ایزکیهرادا دیاریو مکزیک، این تصمیم نشاندهندهٔ همسویی با استراتژی امپریالیستی است و به هیچ وجه به معنای کاهش یا پایان محاصرهٔ اقتصادی علیه کوبا نیست.
با وجود اینکه دولت مکزیک هزاران تن کمک غذایی به کوبا ارسال کرده است، این اقدامات نمیتواند جایگزین تأمین انرژی شود. بدون برق، گاز و روشنایی، این آذوقهها نمیتوانند بدرستی نگهداری، پخته یا سالم باقی بمانند. همچنین این کمکها شامل تجهیزات و ملزومات ضروری برای عملکرد بیمارستانها، ماشینآلات آنها و خدمات حیاتی مورد نیاز اکثریت مردم نمیشود.
ضروری است که دولت مکزیک وابستگی سیاسی خود به دولت ایالات متحده را بشکند و اجازه ندهد که تهدید تحریمها سیاست خارجی این کشور را تعیین کند. همچنین ارسال نفت و ملزومات اساسی از سوی PEMEX و دیگر نهادهای دولتی باید از سر گرفته و گسترش یابد، بعنوان عملی از همبستگی ضد امپریالیستی. علاوه بر این، پاسخهای همبستگی طبقاتی در سطح قارهای باید سازماندهی شوند تا نقش امپریالیسم در منطقه به پرسش کشیده شود و حق تعیین سرنوشت خلقها ترویج یابد.
حرکتهای دیپلماتیک یا کمکهای مشروط به تنهایی کافی نیست، بویژه زمانی که جان میلیونها نفر در خطر است. در برابر یک محاصرهٔ جنایتکارانه و سیاست خارجی وابسته، راهبرد طبقهٔ کارگر بینالمللی باید شامل دفاع از حق تعیین سرنوشت خلقها و اتحاد مردم علیه امپریالیسم باشد. این شامل از سرگیری و گسترش ارسال انرژی و ملزومات ضروری از برزیل و مکزیک به مردم کوبا و همچنین شکستن سیاستهای ارتجاعی است که امکان مجازات و فلج اقتصادی را فراهم میکنند؛ بهگونهای که نیازهای مردم کوبا بر منافع سرمایهداران و قدرتهای خارجی اولویت پیدا کند.
همبستگی با کشورهای تحت محاصرهٔ اقتصادی و سیاسی
از دیدگاه ضدامپریالیستی، مبارزه برای آنکه منابع حیاتی مانند نفت متعلق به مردم باشد و بطور مستقل مدیریت شود، ذاتاً با همبستگی با کشورهای تحت محاصرهٔ اقتصادی و سیاسی و دیگر کشورهای آمریکای لاتین پیوند دارد. همبستگی با کوبا، ونزوئلا، فلسطین و دیگر کشورهایی که تحت فشار قدرتهای خارجی هستند باید به سیاستهای عملی در زمینه انرژی، اقتصاد و سیاست تبدیل شود تا نظام تحریمها و محاصرهها به چالش کشیده شود.
“یانکیها از آمریکای لاتین بروند! برای جهانی آزاد و بدون مرز!”
[1] سند FORM 6-K، ارائه شده به کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC).
مبارزه با امپریالیسم بسیار مهم است، اما نباید ناسیونالیستی و وطن پرستانه و همراه با ایدئولوژی های طبقه سرمایه دار مذهبی و یا سکولار باشد، در غیر اینصورت به ابزار ارتجاعیون یک ملیت تبدیل می شود. مبارزه اصیل و واقعی ضد امپریالیستی همیشه انترناسیونالیستی ست، یعنی بر اساس اتحاد زنان و کارگران جهان.
ایراد این مقاله این است که میگوید علیه امپریالیسم از فلان و بهمان دولت دفاع کنید.
آن دولتها به زنان و کارگران خود اختیاری ندادند تا در وضع فعلی گرفتار نشوند، برای همین قابل حمایت نیستند.
تنها راه نجات قربانیان ارتجاع که عمدتا زنان و کارگران هستند، از جمله زنان و کارگران ایران، اتحاد کمونیستی آنارشیستی جهانی آنها علیه هر گونه از ابعاد ارتجاع در اقصی نقاطق جهان است. ارتجاع جهانی از طریق دموکراسی خواهی، ناسیونالیسم، سوسیالیسم و کمونیسم دولتی، مذهب و ناریسم و فاشیسم و غیره، چند دستگی ایجاد کرده و امکان انقلاب و آزادی را از بین برده است.