نه روسپی نه برده

“وقتی من داشتم بزرگ می شدم، این کاملا طبیعی بود که دخترها دامن کوتاه یا شلوار جین تنگ، یا بلوزهای باز بپوشند. هیچ مردی متعرض آدم نمی شد. امروز، و در ده سال گذشته، پسرها زنانگی را تحریک آمیز تلقی می کنند، و فکر می کنند باید آن را محکوم کنند.”

https://roshangari.info

فضیله عماره، با این جملات تحولی را که در وضعیت زنان در محلات مسلمان نشین کشورهای اروپایی به وجود آمده است به نمایش می گذارد. توضیحات او ساده و روشنگر است: تبعیض علیه مهاجرین بویژه آن ها که از کشورهای اسلامی می آیند، پسران جوان این مهاجرین را به درجه ای از خشم و نا امیدی کشانده که آن هابه خود ویرانگری و از خود بیگانگی روی آورده اند. آن ها این یاس و رنجش درونی خود را به طرف زنان خودی برمی گردانند و به نحو فزاینده ای زنان را زیر فشار قرار می دهند.

این گونه جوانان بودند که در سال 2003 سوهان یک دختر جوان 18 ساله را در محله مهاجر نشین و فقیر ویرتی سور سین فرانسه به آتش کشیدند و سوزاندند. در واکنش به این واقعه وحشت انگیز بود که جنبش ” نه روسپی نه برده ” در فرانسه کارزار خود را آغاز کرد. هدف این کارزار پایان دادن به خشونت و تبعیض روزافزون علیه زنان مسلمان تبار است.

جنبش در آغاز با 8 تن شروع شد، ولی در 8 مارس 2003، 30000 نفر در پاریس با شعارهای جنبش در خیابان به تظاهرات پرداختند. فضیله یکی از بنیان گزاران این جنبش بود و اکنون نخستین کتاب خود را به همین نام منتشر کرده که بلافاصله به چندین زبان ترجمه شده است.

برای زنان ایرانی که زیر فشار تبعیض جنسی هستند، درک مصایب ناشی از سرکوب جنسی آسان است، اما سرکوب ناشی از تبعیض نژادی شاید به همان شدت ملموس نباشد. تبعیض گسترده اجتماعی و بیکاری در ترکیب با اوضاع سیاسی ویژه امروز جهان، جوانان مهاجر را که از کشورهای اسلامی می آیند، به یک مظنون طبیعی و حتی یک جانی بالقوه در چشم بسیاری از مردم کشورهای میزبان تبدیل کرده است. آن ها در حالی که فقیرترین قشر جامعه میزبان را تشکیل میدهند، متهم اند که منابع این کشورها را غارت می کنند، در حالی که از هر هزار تقاضای کار که برای کارفرمایان می فرستند به زحمت به یکی پاسخ داده می شود، متهم اند که عامل گسترش بی کاری اند و کار شهروندان کشورهای میزبان را می دزدند، “جنگ تمدن ها” و تزریق مصنوعی جنگ صلیبی مذهبی هم مزید بر علت شده و بدگمانی و ترس از آن ها را در میان شهروندان کشورهای میزبان دامن می زند. در حالی که این تبعیض هم زنان و هم مردان مهاجر را زیر فشار سهمیگینی فرو برده است، زنان مهاجر مسلمان تبار اکنون زیر فشار مظاعفی هم قرار گرفته اند و آن هم از طرف مهاجران هم تبار خود. در شرایطی که جنبش های مدنی نیز به نفع بازار زیر فشار قرار گرفته اند، بسیاری از پسران و مردان جوان بدترین واکنش را انتخاب کرده اند، بدین ترتیب که تصمیم گرفته اند همان بشوند که آن ها را بدان متهم می کنند: بنیادگرایانی خشن که دیگر لازم نیست بترسند بلکه می ترسانند، اصراری در تایید هویت برابر انسانی خود با مردم کشورهای میزبان ندارند، بلکه به عکس بردان نژاد پرستی رایج تبدیل شده اند، حقارت فرهنگ های غربی و مسیحی و برتری خود را اعلام می دارند و نه تنها بدترین و عقب مانده ترین عناصر فرهنگی سنتی و مذهبی بومی را احیا می کنند، بلکه تعابیری تازه و حتی خشن تر از گذشته بر آن می افزایند و آن را به پرچم هویت “مستقل” خود تبدیل می کنند.

این است منشاء سرباز گیری برای محافل بنیادگرای اسلامی ، که در واقع شبکه ای هایی هستند شل و ژلاتینی که به صورت محافل خودجوش از درون شرایطی می جوشند که تبعیض نژادی و سرکوب فرهنگی و ستم اقتصادی در ترکیب با هم در محلات مهاجر نشین مسلمان کشورهایی مثل فرانسه و انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی به وجود آورده اند. اکنون دیگر این امر در کشورهای اروپایی به یک پدیده عادی تبدیل شده که جوانی مسلمان تبار که تا چندسال یا حتی چند ماه پیش شیوه زندگی و افکار کاملا مدرنی داشت، ناگهان تغییر روش می دهد و به آدمی فناتیک تبدیل می شود که جهان معاصر را به چالش می طلبد.

روشن است که اولین قربانی این واکنش زنان و کودکان هستند که سرکوب آن ها توسط مردان به نشانه سمبولیک افکار و روش جدید این جوانان تبدیل می شود. آن ها دختران و زنان را مجبور می کنند چه در نوع انتخاب لباس و چه در روش زندگی به سنت های مردسالارتسلیم شوند، و وقتی دختران از این کار سر باز می زنند و از حق خود دفاع می کنند، آن ها را روسپی می خوانند و تلاش می کنند به اشکال مختلف آن ها را تنبیه و مجازات کنند.

برای مقابله با این وضعیت چه باید کرد؟ پاسخ آن طور که در اولین نگاه به نظر می آید آسان نیست. چرا که در مبارزه با بنیاد گرایان، نژادپرستان در کنار شما قرار می گیرند، و بنیاد گرایان شما را متهم به دفاع از نژاد پرستان می کنند، و در مبارزه با نژاد پرستان، بنیادگرایان در کنار شما قرار می گیرند و نژاد پرستان شما را متهم به دفاع از بنیادگرایی می کنند.

تحلیل گر فرانس پرس می نویسد:” فعالین جنبش “نه روسپی نه برده”در فرانسه، که خود یک کارزار فمینیستی است، احیای اسلام سنتی را تهدید اصلی برای زنان جوانان میدانند و خواهان تصویب قوانینی هستند که بر دفاع از سکولاریسم، جمهوریت و جنگ علیه بنیادگرایی متمرکز باشد.”

در حالیکه جریانات فمینیستی عمده فرانسه با این نظر موافق نیستند. آن ها می گویند از کارزارهای جنبش “نه روسپی، نه برده “برای گسترش حقوق زنان و مبارزه با فشار بنیاد گرایان حمایت می کنند، ولی باید ریشه مساله را زیر ضرب قرار داد. مشکل اصلی نژادپرستی و بی حقوقی جمعیت مهاجر است و تا لبه تیز مبارزه متوجه این امر نباشد، مشکل ادامه خواهد داشت و هر دو گروه نژاد پرست و بنیاد گرا سعی خواهند کرد با گل آلود کردن جریان، برای خود از این مبارزات ماهی بگیرند.

در بسیاری از موارد می توان فاصله این دو نظر را با مبارزه هم زمان با بنیاد گرایی و نژادپرستی پر کرد. اما این کار همیشه آسان نیست. مساله ممنوعیت حجاب در مدارس فرانسه از جمله این موارد است. در حالیکه بیشتر گروه های فمینیست و طرفدار حقوق بشر فرانسه خواهان آزادی حق لباس پوشیدن برای محصلان هستند اعضای جنبش مزبور از ممنوعیت حجاب در مدارس دفاع می کنند. فضیله عماره تاکید می کند: می توان به حقوق اقلیت ها احترام گذاشت و در عین حال باید شهامت داشت و علیه فرهنگ های بومی که زنان را سرکوب می کند قانون وضع کرد. همه باید یاد بگیرند به آزادی و برابری احترام بگذارند. باید شهامت داشت و این سنت ها را زیر سوال برد نباید از نژاد پرست خوانده شدن ترسید. به علاوه مردان و زنان باید با هم دیگر در این کارزار وارد شوند.آزادی و برابری فقط مساله زنان نیست.

جریان های عمده فمینیست فرانسه معتقدند دولت راست میانه فرانسه برای بهره برداری سیاسی در جهت اهداف خود این طرح را آورده اند، در حالیکه اکنون فمینیست ها باید عمده فشار را بر همین دولت وارد کنند که سیاست های واپس گرایانه خود، بویژه در مورد حق اشتغال زنان را کنار بگذارد.

اکنون در کشورهای مختلف اروپا از فضیله عماره برای سخنرانی دعوت می کنند . فضیله در بسیاری از این سخنرانی ها بر اهمیت رفع تبعیض نژادی برای کاهش فشار بر زنان در میان جمعیت مسلمان کشورهای اروپایی تاکید می کند:
“ما باید بر سیاستمداران فشار بگذاریم تا گتوهای مهاجرین برچیده شود. آدم نمی تواند از مردم بخواهد به خشونت روی نیاورند اگر آن ها خودشان را تحت فشار تبعیض ببینند. جامعه باید از زنان و آزادی شان دفاع کند.”
او در مورد قانون منع حجاب فرانسه می گوید: من از این قانون دفاع می کنم، هرچند خودم مسلمان هستم. ولی معتقدم مدرسه باید از نظر مذهبی مکانی بی طرف باشد.

فضیله در فرانسه در یک خانواده مهاجر فرانسوی به دنیا آمده است. او نه خواهر و برادر دارد. از اوایل سال های 80 هم در جنبش فمینستی و هم در جنبش ضد نژاد پرستی فعال بوده است.
زهره سحر خیز

پل و تونل، برای مهاجر و پناهنده

کالای تن و دیوار پناهندگی