شرکت‌های بزرگ آماده تاراج ونزوئلا هستند
برگردان به فارسی از نادر ثانی

لوک گلدستین[1] و لوسی دین استاکتو[2]

شرکت‌های بزرگ آماده تاراج ونزوئلا[3] هستند.

https://jacobin.com/2026/01/corporations-lawsuits-venezuela-trump-maduro

درج‌شده در سایت اینترنتی “ژاکوبین[4]“، دوشنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۴[5]

برگردان به فارسی از نادر ثانی

شرکت‌هایی با ادعاهای معوق می‌توانند از نخستین ذی‌نفعان یک دولت جدید در ونزوئلا تحت کنترل ترامپ باشند که مایل به هدایت منابع مالی این کشور به سوی شاکیان شرکتی است.

پیش از دستگیری نیکولاس مادورو[6] توسط نیروهای اعزامی دونالد ترامپ[7]، شرکت‌های بزرگ علیه ونزوئلا طرح دعوی کرده‌اند و خسارات ناشی از ملی‌سازی دولتی، تحریم‌های بین‌المللی و بی‌ثباتی سیاسی را مطالبه می‌کنند. یک دولت منتخب ترامپ می‌تواند تراز دادگاه‌ها را به نفع آن‌ها تغییر دهد.

تنها چند هفته پیش از عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا برای دستگیری رئیس‌جمهور نیکولاس مادورو، غول انرژی آمریکایی، شرکت هالیبرتون[8]، در دادگاه بین‌المللی طرح دعوی غیرمعمولی ثبت کرده و ادعا نمود دولت ونزوئلا به خاطر تحریم‌های آمریکا علیه این کشور، بدهکار خسارت به آن‌ها است.

یک پرونده جداگانه علیه ونزوئلا نیز توسط غول سوخت فسیلی دیگری در جریان است که هیئت مدیره آن شامل یک امپراتور نفتی می‌شود که خانواده‌اش کمک‌های مالی بزرگی به جمهوری‌خواهان و اهداف محافظه‌کارانه آنها کرده‌اند. یکی از اعضای خانواده ده‌ها هزار دلار به یک کمیته سیاسی هدیه کرده است که فعالیت آن بر بازانتخاب رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴ متمرکز بوده است.

چنین شرکت‌هایی با ادعاهای معوق اکنون ممکن است در میان اولین‌جریاناتی باشند که از یک دولت جدید در ونزوئلا، منتخب ترامپ، که مایل است پول نقد این کشور آمریکای جنوبی را به طرف‌های دعوای شرکتی اهدا کند، منفعت کلانی دریافت خواهند کرد.

کمی پس از عملیات نظامی آمریکا در سوم ژانویه ۲۰۲٦، دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده ونزوئلا را، همراه با سرمایه‌گذاری در زیرساخت نفت و گاز این کشور و فروش دارایی‌های نفتی دولتی، “اداره” خواهد کرد. ونزوئلا دارای بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان است که حدود ۱۷ درصد از عرضه جهانی را تشکیل می‌دهد، و این امر با وجود آن است که بخش عمده‌ای از ذخایر نفتی این کشور همچنان دست‌نخورده باقی مانده است.

در مجموع، ونزوئلا با ۹ پرونده معوق مواجه است که توسط سرمایه‌گذاران و شرکت‌های بزرگ به دلیل ادعای خسارات مالی مرتبط با ملی‌سازی صنایع دولتی، تحریم‌های بین‌المللی و بی‌ثباتی سیاسی این کشور آغاز شده‌اند. این کشور در دهه‌های اخیر درگیر ده‌ها مورد دیگر بوده و آنها را به اشکال گوناگون حل و فصل کرده است

این پرونده‌ها در مرکز بین‌المللی حل و فصل اختلافات سرمایه‌گذاری بانک جهانی[9] داوری می‌شوند، نهاد حاکمیتی‌ای که به طور گسترده به دلیل اولویت دادن به منافع سرمایه‌گذاران بر منافع دولت‌های حاکم، به ویژه کشورهای در حال توسعه، مورد انتقاد قرار گرفته است. در ۱۷ درصد از چنین مواردی، کشور میزبان مجبور به گفتگویی ناعادلانه با این شرکتها شده و ناچار به توافق با آنها شده است.

یک دولت ونزوئلا با پشتیبانی آمریکا می‌تواند این پرونده‌ها را حل و فصل کند یا در ارائه استدلال مناسب خود در دادگاه به ناچار کوتاه آمده و از منابع ونزوئلا برای اعطای صدها میلیون خسارت به شرکت‌ها استفاده کند.

پرونده هالیبرتون خسارات ناشی از تقریباً ۲۰۰ میلیون دلار ضرری را مطالبه می‌کند که به ادعای آن بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ متحمل شده، دورانی که عملیات خود در این کشور را برای انطباق با تحریم‌های آمریکا که ابتدا در سال ۲۰۰۵ اعمال شد و در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۰ تشدید گردید، آغاز به کاهش کرد. اما هالیبرتون بی‌ثباتی داخلی ونزوئلا را مقصر این زیان‌ها می‌داند و خواستار پرداخت غرامت توسط این کشور است.

گفته می‌شود چنین استدلال حقوقی در دادگاه‌های داوری نادر است و برخی تحلیلگران مالی استدلال کردند که این اقدام نشان می‌دهد هالیبرتون به طور بالقوه انتظار یک عملیات نظامی در ونزوئلا را داشت تا دولتی معتدل‌تر و دوست‌تر منصوب شود، دولتی که مایل به معامله برای جبران کامل خسارات آن‌ها باشد. متحدان حزب جمهوری‌خواه به طور مستقیم به هالیبرتون به عنوان یکی از شرکت‌های انرژی اشاره کرده‌اند که می‌تواند پس از تغییر رژیم در ونزوئلا برای “بازسازی کشورشان” سرمایه‌گذاری کند، همان‌طور که مایک پومپئو[10]، وزیر امور خارجه سابق آمریکا در زمان ترامپ، در دسامبر به فاکس نیوز[11] گفت.

در یک پرونده جداگانه ثبت شده در دادگاه‌های داوری بانک جهانی[12]، گروه شرکتهای[13] اخراج‌کننده گاز طبیعی شرکت‌های ویلیامز[14] به دلیل یک قرارداد مورد اختلاف و ملی‌سازی زیرساخت سوخت فسیلی توسط ونزوئلا در اوایل دهه ۲۰۰۰، خسارت مطالبه می‌کند.

هیئت مدیره ویلیامز شامل اسکات شفیلد[15] است که خانواده‌اش در پانزده سال گذشته بیش از ۶ میلیون دلار عمدتاً به اهداف محافظه‌کارانه و نامزدهای جمهوری‌خواه کمک کرده‌اند. بر اساس داده‌های کمیسیون فدرال انتخابات که توسط گروه نظارتی شهروند عمومی جمع‌آوری شده است، این شامل ۱۶۵۲۰۰ دلار کمک در سال ۲۰۲۴ از سوی برایان شفیلد[16]، پسر اسکات، به کمیته ملی جمهوری‌خواهان[17] است. این کمک‌ها برای “کمیته ترامپ ۴۷”[18]، کمیته‌ای برای جمع‌آوری مالی مشترک برای حمایت از کمپین ۲۰۲۴ ترامپ در نظر گرفته شده بود.

سایر شرکت‌های دارای پرونده‌های معوق علیه ونزوئلا به دلیل ملی‌کردن دارایی‌های آن‌ها و ایجاد اختلالات دیگر در کسب و کار شامل غول غذایی کِلاگز[19]، شرکت سیمان و ساخت‌وساز گروه هولسیم[20]، گروه شرکتهای بسته‌بندی اِسمورفیت[21]، و گُلد ریزرو[22]، یک کنگلومرای معدنی که بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران آن شامل سه شرکت سرمایه‌گذاری آمریکایی می‌شود، هستند.

شرکت ایرلندی اِسمورفیت[23]، که در بورس نیویورک فعالیت دارد، سال گذشته در یک پرونده داوری ۴۶۹ میلیون دلاری علیه ونزوئلا به دلیل توقیف دارایی‌هایش در این کشور در سال ۲۰۱۸ پیروز شد و از آن زمان خسارات اضافی نیز درخواست کرده است.

برای سال‌ها، شرکت‌های آمریکایی و سایر شرکت‌های غربی در دادگاه‌های داوری بین‌المللی علیه دولت ونزوئلا به دلیل اموال مصادره شده و بدهی‌های پرداخت‌نشده، اقامه دعوی کرده‌اند.

در سال ۲۰۱۹، غول نفت و گاز آمریکایی کونوکو فیلیپس[24] در دادگاه داوری بانک جهانی نزدیک به ۹ میلیارد دلار پیروز شد، پس از آن که رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، هوگو چاوز[25]، حدود هجده سال پیش از آن دارایی‌های نفتی این شرکت را ملی کرده بود. و در سال ۲۰۲۱، صنایع کوک[26] در یک پرونده ۴۴۴ میلیون دلاری علیه این کشور به دلیل مصادره کسب و کار کود شیمیایی‌اش توسط چاوز در سال ۲۰۱۰ پیروز شد.

با این حال، پرونده داوری هالیبرتون شامل استدلال متفاوتی است. خروج این شرکت از بازار نتیجه مستقیم تحریم‌های آمریکا علیه ونزوئلا در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۰ بود، نه ملی‌سازی دولتی. بر اساس خلاصه پرونده ارائه‌شده توسط نشریه مرور داوری جهانی[27]، هالیبرتون هم تحریم‌های آمریکا و هم شکست‌های سیاستی ونزوئلا را به دلیل زیان‌های مالی که متحمل شده مقصر می‌داند اما تنها از ونزوئلا به خاطر خسارات شکایت کرده است.

در این مرور خلاصه دادخواست آمده است: “هالیبرتون همچنین خاطرنشان می‌کند که تغییرات در نرخ ارز دولت ونزوئلا و تحریم‌های ایالات متحده، امکان ادامه عملیات آن در این کشور را بیش از پیش پیچیده کرد.” اگرچه ونزوئلا در سال ۲۰۱۲ از معاهده بین‌المللی که مقررات داوری بانک جهانی را اجرا می‌کند، خارج شد، اما این کشور همچنان مجبور به مشارکت در این پرونده‌ها و رعایت احکام دادگاه بوده است.

هالیبرتون، به عنوان یک شرکت خدمات انرژی، زیرساخت‌های حفاری نفت را در سراسر جهان اداره می‌کند، از جمله سکوی حفاری فراساحلی دیپ‌واتر هورایزن[28] که منجر به نشت نفتی مرگبار و فاجعه‌بار زیست‌محیطی سال ۲۰۱۰ در خلیج مکزیک[29] شد. این شرکت از دهه ۱۹۴۰ در استخراج ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا مشارکت داشته است.

هالیبرتون پیش از این نیز از تلاش‌های آمریکا برای تغییر رژیم در کشورهای گوناگون بهره برده است. در سال ۲۰۰۳، معاون رئیس‌جمهور دیک چنی[30]، مدیرعامل سابق این شرکت، به راه‌اندازی جنگ عراق کمک کرد. پس از تغییر رژیم با پشتیبانی نظامی در این کشور، کارفرمای سابق چنی قراردادهای پُرسودی با نیروی اشغالگر جدید آمریکا برای مدیریت تولید انرژی این کشور منعقد کرد.

---

[1] Luke Goldstein

[2] Lucy Dean Stockton

[3] Venezuela

[4] Jacobin

[5] January 5, 2026

[6] Nicolás Maduro

[7] Donald Trump

[8] Halliburton

[9] World Bank’s International Centre for Settlement of Investment Disputes,

[10] Mike Pompeo

[11] Fox News

[12] World Bank’s arbitration court

[13] Conglomerate

[14] Williams Companies

[15] Scott Sheffield

[16] Bryan Sheffield

[17] Republican National Committee

[18] Trump 47 Committee

[19] Kelloge’s

[20] Holcim Group

[21] Packaging conglomerate Smurfit

[22] Gold Reserve

[23] Smurfit

[24] ConcoPhillips

[25] Hugo Chávez

[26] Koch Industries

[27] Global Arbitration Review’s

[28] Deepwater Horizon offshore

[29] Golf of Mexico

[30] Dick Cheney