جنون جنگ‌طلبی
Pierre Rimbert برگردان شروين احمدی

آیا رهبران اروپایی صادقانه معتقدند که تانک‌های روسی به زودی وارد ورشو یا برلین خواهند شد؟ یا جنگ‌طلبی کورکورانه آنها با هدف مشروعیت بخشیدن به سیاستی است که آنرا به عنوان تنها انتخاب ممکن ارائه می‌دهند و از پیش از عدم محبوبیت آن به خوبی آگاهند: ریاضت اقتصادی برای مردم و پول‌بیشمار برای ارتش؟

نویسنده Pierre Rimbert برگردان شروين احمدی

امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، در اول اکتبر، به بهانه پرواز پهپادها بر فراز چندین کشور اروپایی که ترافیک هوایی را مختل کرده بود، اعلام کرد: «ما در حال رویارویی با روسیه هستیم». مارک روته، دبیرکل ناتو (TG1، ۳ اکتبر ۲۰۲۵) نیز بر همین امر تاکید کرد: «همه ما در خطر هستیم؛ پیشرفته‌ترین موشک‌های روسی می‌توانند با پنج برابر سرعت صوت به رم، آمستردام یا لندن حمله کنند». رئیس ستاد دفاع فرانسه در ۱۸ نوامبر در کنگره شهرداران فرانسه اعلام کرد: «در رودرویی با روسیه که خود را برای جنگ با ما در افق ۲۰۳۰ آماده می‌کند، آنچه ما کم داریم، روحیه رزمی است. ملت باید از دست دادن فرزندانش را بپذیرد، باید واقعیت را بی‌پرده بگوییم و سختی‌های اقتصادی را بپذیریم». برای تبدیل اختصاص هزینه رفاه اجتماعی به سرب و توپ، ترس از جنگ باید بر نارضایتی مردم غلبه کند.

روز پنجشنبه، ۲۰ نوامبر، دولت فرانسه کتابچه راهنمای «همه مسئولیت بپذیریم » را برای خانوارها منتشر کرد. این کتابچه که در ابتدا برای موارد بلایای طبیعی یا حملات تروریستی طراحی شده بود، اکنون یک تهدید جدید را کشف کرده است: «دیگر نمی‌توان احتمال استقرار نیروهای مسلح را رد کرد». این کتاب منعکس کننده فضای «دوستانه»‌ای است که مقامات مایل به ایجاد آن هستند: «شایعات دروغین پخش نکنید!. فراموش نکنید که در یک بحران، فقط به اطلاعیه‌های مقامات دولتی از طریق کانال‌های رسمی گوش دهید و آنها را در نظر بگیرید». نسخه‌ای «آسان برای خواندن و فهمیدن» که با نحوی عمداً ساده شده برای شهروندانی که دارای معلولیت ذهنی خفیف فرض می‌شوند، نوشته شده است. تاکید ویژه بر این نکته که «یک دولت یا سازمان متخاصم با فرانسه ممکن است اطلاعات نادرستی در مورد دولت فرانسه منتشر کند. فرانسوی‌ها ممکن است این اطلاعات را باور کنند. این برای دولت خطرناک است». این بروشور به عنوان مثال از دو رسانه ملی معتبر نام می‌برد: لوموند( با لوموند دیپلماتیک اشتباه نگیرید که نشریه‌ای تقریبا متخاصم است.م) و فرانس تلویزیون.

اولی به «آموزش مردم در مورد تلاش‌های دفاعی» (سرمقاله ۲۳ و ۲۴ نوامبر) افتخار می‌کند و همزمان ریاضت اجتماعی را ترویج می‌کند، سیلوی کافمن، سردبیر لوموند در این چارچوب سخنگوی فروشندگان اسلحه است. او می‌پرسد: «آیا ما آماده‌ایم؟ به جز فنلاند، در اروپا هیچ کشوری آماده نیست. زنگ‌های خطر به صدا در آمده، اما تدارکات در گل مانده و تقلا می‌کنند» (۱۳ نوامبر ۲۰۲۵). در تلویزیون فرانسه، ارنوت دلفین رئیس این شبکه دولتی معتقد است که رسانه‌های دولتی باید «در صورت وقوع جنگ در اروپا فردا از موضع فرانسه دفاع کند» (لوموند، ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵) دقیقاً یعنی آن ایرادی که به کانال‌های روسی گرفته می‌شود که از موضع کرملین دفاع می‌کند. در مورد «روحیه رزمی»، رئیس ستاد ارتش به خوبی می‌داند که بخشی از روزنامه‌نگاران مشتاق فرستادن دیگران برای مردن در خطوط مقدم و اجباری کردن مجدد خدمت سربازی هستند. پاتریک فورستیه، سرمقاله‌نویس لو تلگراف، قبل از اشاره به «حملات موشکی[خیالی.م] به شهرها و ده‌ها هزار زخمی که با قطار از جبهه شرقی به فرانسه بازگردانده می‌شوند» (۲۰ نوامبر)، هشدار می‌دهد: «نبرد در پشت جبهه داخلی آغاز شده است».

در آلمان، یک نشریه هفتگی ایده عجیب و غریبی برای تأیید اطلاعاتی یافت که به وحشت پاییز دامن زد: پروازهای پهپادی که بلافاصله در LCI و France Info ( دو رسانه فرانسوی.م) به روسیه نسبت داده شد. دی‌تسایت (Die Zeit ۶ نوامبر) با فرودگاه، پلیس و وزرای کشورهای مربوطه تماس گرفت تا حقایق را جمع‌آوری کند. نویسندگان خاطرنشان می‌کنند: «پاسخ‌های آنها… مبهم است.» عکس‌های تار، مشاهدات تأیید نشده، وزرای حمل و نقل که «وضعیت را کم‌اهمیت جلوه می‌دهد»: نه تنها هیچ مدرکی مبنی بر منشأ نظامی یا روسی پهباد‌ها وجود ندارد، بلکه سالانه بیش از ۱۵۰ پرواز پهپاد بر فراز فرودگاه‌های آلمان ثبت می‌شود که اغلب توسط علاقه‌مندان جوان هوانوردی هدایت می‌شوند. مطمئناً شکی نیست که مسکو مشتاق است آسیب‌پذیری کشورهای متحد علیه خود و در کنار اوکراین را نشان دهد. اما، تحقیقات نتیجه می‌گیرد که «اهمیت چندانی ندارد که پهپادها از سوی روسیه پرواز می‌کند یا نه: این واکنش اروپایی یعنی وحشت است که پوتین را خوشحال می‌کند». آیا ژنرال‌ها، روزنامه‌نگاران و رهبران، که همگی به گسترش ترس عادت دارند، وحشت را با « روحیه رزمی» اشتباه گرفته‌اند؟

Pierre RIMBERT

پيير ريمبر ، جامعه شناس و مولف کتاب «ليبراسيون» ، از سارتر تا روتچيلد

لوموند دیپلماتیک