اینترنت پرو یا VPN دولتی ؟! قیمت در بازار سیاه ، ۶۰ میلیون ؟

چرا راستش را به مردم نمی‌گویید ؟

عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ اینترنت پرو سرویسی ویژه است که اپراتورهای ارائه‌دهنده اینترنت و خدمات موبایل، پس از مجوز شورای عالی فضای مجازی، در حال ارائه آن هستند. در واقع اینترنت پرو، یا همان اینترنتی که حالا به آن «اینترنت طبقاتی» گفته می‌شود، مصوبه بالادستی دارد و حتی گفته می‌شود شورای عالی امنیت ملی هم آن را به تصویب رسانده است.

اما ظاهراً اجرای این طرح، یعنی ارائه اینترنت پرو به کسب‌وکارها و تجاری‌سازی آن، بر عهده اپراتورها گذاشته شده. اگرچه خود طرح انتقادهای زیادی، از جمله بحث اینترنت طبقاتی، را به دنبال داشته، اما نحوه اجرای آن هم به یکی از پرحاشیه‌ترین بحث‌های این روزها درباره اینترنت پرو تبدیل شده است.

تا پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، اینترنت در ایران وصل بود اما فیلترینگ اجرا می‌شد. همین باعث شده بود مردم برای دسترسی به برخی اپلیکیشن‌هایی که به آن نیاز داشتند، از فیلترشکن‌ها استفاده کنند؛ فیلترشکن‌هایی که گفته می‌شد تحت عنوان وی‌پی‌ان، بازار بزرگی را شکل داده‌اند و حتی به یک بازار سیاه تبدیل شده‌اند.

در آن زمان، منتقد اصلی خدمات فیلترشکنی، خودِ اپراتورهای سیم‌کارت‌های همراه بودند که مدیرعامل یکی از این اپراتورها منتقد اصلی آن بود. او همواره نسبت به موضوع فیلترشکن‌ها، که به گفته‌اش باعث مختل شدن امنیت شبکه ارتباطی و اینترنتی ایران می‌شد، انتقاد داشت و حتی می‌گفت امیدوار است دولت جدید موضوع فیلترینگ را برطرف کند.

اما حالا اپراتورها به سیبل انتقاد کسانی تبدیل شده‌اند که معتقدند، به بهانه اینترنت پرو، در حال فروش وی‌پی‌ان هستند؛ آن هم به‌صورت قانونی.

داشتن اینترنت پرو نیازمند طی کردن یک‌سری مراحل است. از آنجایی که این اینترنت به کسب‌وکارها و دانشگاهیان و مشاغل خاص داده می‌شود، ابتدا باید درخواستی ارائه شود. پس از اختصاص اینترنت پرو به مدیرعامل آن مجموعه، او می‌تواند احتمالاً تا ۵ کارمند خود را هم به اینترنت پرو وصل کند.

هزینه اتصال به اینترنت پرو هم به‌صورت یک بسته آماده ۵۰ گیگی یک‌ساله، حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است؛ هزینه‌ای که تا این لحظه هیچ توضیح یا توجیهی از سوی اپراتورها درباره آن ارائه نشده است.

جالب اینجاست که دارنده اینترنت پرو، در صورت نیاز به مصرف بیشتر، باید هر یک گیگ اضافه را ۴۰ هزار تومان خریداری کند. از آنجایی که مصرف سالانه یک فرد قطعاً بیشتر از ۵۰ گیگ است و حتی شاید به ۱۰۰ یا ۱۵۰ گیگ در سال برسد، عملاً اینترنت پرو برای یک نفر در سال هزینه‌ای معادل ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان خواهد داشت.

یعنی اینترنت پرو حدود ۵ تا ۷ برابر گران‌تر از اینترنت معمولی است؛ هرچند گفته می‌شود پایداری بیشتری دارد اما قطعات اگر قرار بر قطع دوباره اینترنت باشد آن هم قطع خواهد شد.

گرفتن چنین مبلغی با این توجیه که این خط امکان دور زدن فیلترینگ را فراهم می‌کند، برای خیلی‌ها اصلاً موجه نیست. برای همین است که بسیاری معتقدند این ماجرا در عمل به معنای فروش یک وی‌پی‌ان قانونی و دولتی است؛ آن هم با قیمتی حتی گران‌تر از وی‌پی‌ان‌هایی که در زمان وصل بودن اینترنت فروخته می‌شد. هرچند برخی فیلترشکن‌ها حتی رایگان بودند.

جالب اینجاست که دارندگان اینترنت پرو، اگرچه به تلگرام، واتساپ و برخی سایت‌های کاری دسترسی بهتری پیدا می‌کنند، اما همچنان اینستاگرام و حتی، بنا بر برخی گزارش‌ها، یوتیوب و شبکه ایکس با محدودیت یا حتی قطعی مواجه‌اند. یعنی کسی که اینترنت پرو را می‌خرد، تازه باید فیلترشکن هم تهیه کند تا بتواند به این شبکه‌های اجتماعی متصل شود. هرچند برخی اپلیکیشن‌ها مثل اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی و حتی استریم موزیک‌ها، آی پی ایران را بسته‌اند و ربطی به فیلترینگ ندارد و باز هم دارندگان اینترنت پرو برای اتصال به آن‌ها نیاز به فیلترشکن دارند.

همچنین گفته می‌شود به دارندگان اینترنت پرو اعلام شده، یا چنین محدودیتی برایشان اعمال می‌شود، که مصرف روزانه آن‌ها از ۵ گیگ بیشتر نشود. هرچند برخی گفته‌اند این عدد متغیر است یا برای بعضی سیم‌کارت‌ها اعمال نمی‌شود.

اما آنچه بیش از همه، بحث اینترنت پرو را به یک حاشیه خطرناک تبدیل کرده، بازار سیاهی است که حالا به وجود آمده است. گفته می‌شود دارندگان اینترنت پرو اکنون سهمیه ۵ نفره خود را با قیمت‌های بسیار نجومی، حتی تا ۶۰ میلیون تومان، به فروش می‌رسانند. آن‌ها به‌جای اینکه این خدمات را به کارمندان خود بدهند، نام افرادی را ثبت می‌کنند که می‌خواهند به این خدمات دسترسی داشته باشند. شاید برای همین است که وزیر ارتباطات ایران می‌گوید سیم‌کارت پرو از مسیر اصلی خود منحرف شده است.

برخی روایت‌ها و گفته‌ها بر این باور تأکید دارند که طرح اینترنت پرو از طریق خودِ اپراتورها به شورای عالی امنیت ملی و دولت ارائه شده است. آن‌ها هنگام قطعی اینترنت، که از ۹ اسفند آغاز شده و تا امروز ادامه دارد، ضرر بسیار هنگفتی کرده‌اند. حالا منتقدان می‌گویند احتمالاً اپراتورها با اینترنت پرو می‌خواهند بخشی از این ضرر را جبران کنند.

در حال حاضر آمار دقیقی از اینکه چند نفر در ایران اینترنت پرو دارند، وجود ندارد؛ اما گفته می‌شود حدود یک میلیون نفر به آن وصل شده‌اند. پیش از این هم مطرح شده بود که احتمالاً حدود ۱۰ میلیون نفر به این اینترنت نیاز دارند. این یعنی اپراتورها، قصد دارند این ۱۰ میلیون نفر احتمالی را هم پوشش دهند و پولی که از این راه به دست می‌آید، قطعاً رقم بسیار درشتی خواهد بود.

اما اینترنت طبقاتی معنای دیگری هم دارد؛ اینکه کسانی که کسب‌وکار دارند یا از ثروت بیشتری برخوردارند، حالا می‌توانند پول بیشتری بپردازند و حتی به اینترنتی بهتر از اینترنتِ پیش از جنگ وصل شوند. در مقابل، مردم عادی که همین حالا هم به سمت فقیرتر شدن پیش می‌روند، چون پول کافی ندارند یا کسب‌وکار خاصی را اداره نمی‌کنند، ظاهراً حق داشتن چنین اینترنتی را ندارند. انگار برای آن‌ها تصمیم گرفته شده که فقط به همین شبکه داخلی ملی متصل باشند.