بریتانیا، فرانسه و آلمان روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه ایران را آغاز کردند
بریتانیا، فرانسه و آلمان روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران را آغاز کردهاند.
بی بی سی / این سه کشور اروپایی که از امضاکنندگان «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام هستند، با ارسال نامهای به شورای امنیت سازمان ملل روند فعال سازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند.
پیشتر گزارش شده بود که این سه کشور روز چهارشنبه مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، را از تصمیم خود مطلع کردهاند.
اقدام این سه امضا کننده برجام برای فعالسازی مکانیسم ماشه دو روز پس از نشستشان با ایران در ژنو صورت میگیرد که بنابر گزارشها نتیجه ملموسی نداشت.
بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشتر تا پایان ماه اوت (سه روز دیگر) به ایران مهلت داده بودند که راه حل دیپلماتیکی برای پرونده هستهای خود پیدا کند وگرنه مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
این مکانیسم برای بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گنجانده شده است؛ قطعنامهای که ۱۰ سال پیش به تصویب رسید و کشورهای عضو سازمان ملل متحد را به اجرای مفاد «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام، متعهد میکند.
ایران برنامه هستهای خود را صلحآمیز میخواند و قبلا هشدار داده بود که چنانچه کشورهای غربی برای فعال کردن مکانیسم ماشه علیه این کشور در شورای امنیت سازمان ملل متحد اقدام کنند، ممکن است همکاریهای خود با آژانس را به طور کامل متوقف کند.
این درحالی است که دیروز گزارش شد که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در جریان جنگ دوازده روزه با اسرائیل ایران را ترک کرده بودند، دوباره در این کشور مستقر شدهاند و از نیروگاه هستهای بوشهر هم بازدید کردند.
این جنگ منجر به تصویب قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مجلس ایران شد که براساس آن ورود بازرسان آژانس تا زمان «تضمین امنیت مراکز و دانشمندان هستهای» ممنوع شده و فقط با اجازه شورای امنیت ملی امکانپذیر است.
همین امر دیروز باعث اعتراض شدید شماری از نمایندگان مجلس ایران شد که قانونی بودن حضور و فعالیت بازرسان آژانس در ایران را زیر سوال بردند؛ هرچند در پی این انتقادات، وزیر خارجه و رئیس مجلس ایران هر دو اطمینان دادند که این کار با اجازه شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفت: «ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران با تصمیم شورای عالی امنیت ملی و برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر انجام شده است.»
او همچنین تاکید کرد که «هنوز هیچ متن نهایی درباره چارچوب همکاری جدید با آژانس تأیید نشده و دیدگاهها در حال تبادل هستند.»
این درحالی است که رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دیروز خواستار دسترسی بازرسان به همه تاسیسات هستهای ایران شد، از جمله تاسیساتی که هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفته است.
آقای گروسی دیروز در واشنگتن با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا دیدار و گفتگو کرد. پرونده هستهای ایران از جمله موضوعات مورد گفتگو در این دیدار بوده است.
سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان در حالی روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کردهاند که برای این کار حداکثر حدود یک ماه و نیم دیگر فرصت داشتند.
بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، توسل به مکانیسم ماشه فقط تا ۱۸ اکتبر سال جاری میلادی (۱۰ سال پس از آغاز اجرای برجام) امکانپذیر است و پس از آن اعمال دوباره تحریمهای بینالمللی نیازمند رایگیری در شورای امنیت است که روسیه در آن حق وتو دارد.
تحلیلگران میگویند کشورهای اروپایی سعی دارند روند فعالسازی مکانیسم ماشه را تا پیش از ماه اکتبر که روسیه ریاست دورهای شورای امنیت را بر عهده میگیرد، تکمیل کنند.
سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان به همراه ایالات متحده، چین و روسیه از امضاکنندگان «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام بودند؛ توافقی که در آن به ایران مشوقهایی داده شد تا غنیسازی اورانیوم را محدود کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در دوره اول ریاست جمهوریاش از این توافق خارج شد و تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع کرد. اما بریتانیا، فرانسه و آلمان در آن زمان گفتند که به توافق پایبند میمانند و قصد دارند به تجارت با ایران ادامه بدهند. در نتیجه این امر، تحریمهای سازمان ملل و اتحادیه اروپا علیه ایران دوباره برقرار نشدند.
اما مکانیسمی که اروپاییان برای جبران بازگشت تحریمهای آمریکا در نظر گرفتند در عمل چندان موثر واقع نشد و بسیاری از شرکتهای غربی مجبور شدند تجارت با ایران را متوقف کنند.
مکانیسم ماشه چیست؟
مکانیسم ماشه، که در متن برجام با عنوان «سازوکار حلوفصل اختلاف» آمده، ابزاری است که به کشورهای عضو توافق اجازه میدهد در صورت نقض تعهدات از سوی ایران، روندی رسمی را برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی آغاز کنند.
این روند در بندهای ۳۶ و ۳۷ برجام توضیح داده شده و به این صورت عمل میکند:
- اگر یکی از طرفهای برجام احساس کند که طرف دیگر به تعهداتش پایبند نیست، میتواند شکایت خود را به «کمیسیون مشترک» (نهاد نظارتی بر اجرای برجام) ارائه دهد.
- کمیسیون ۱۵ روز فرصت دارد تا موضوع را بررسی و حلوفصل کند. اگر اختلاف حل نشد، موضوع به سطح وزیران خارجه ارجاع میشود که آنها نیز ۱۵ روز دیگر فرصت دارند.
- در صورت ادامه اختلاف، کمیسیون ۵ روز دیگر برای تلاش نهایی فرصت دارد.
- اگر پس از این ۳۵ روز، کشور شاکی همچنان قانع نشد، میتواند موضوع را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهد.
در این مرحله، شورای امنیت باید ظرف ۳۰ روز درباره ادامه تعلیق تحریمها رایگیری کند. اما نکته مهم اینجاست که اگر حتی یکی از اعضای دائم شورای امنیت (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه یا بریتانیا) این قطعنامه را وتو کند، تحریمهای سازمان ملل بهطور خودکار و بدون نیاز به رایگیری جدید بازمیگردند. به همین دلیل، این سازوکار به نام «مکانیسم ماشه» یا «بازگشت خودکار تحریمها» شناخته میشود.
همچنین در پیوست اول برجام، سازوکاری برای دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سایتهای مشکوک ظرف ۲۴ روز پیشبینی شده است. اگر ایران همکاری نکند، این موضوع نیز میتواند در نهایت به فعالسازی مکانیسم ماشه منجر شود.
در سال ۲۰۲۰، آمریکا تلاش کرد از مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران استفاده کند، اما اکثریت قاطع اعضای شورای امنیت، از جمله متحدان نزدیک واشنگتن مانند فرانسه و بریتانیا، اعلام کردند که آمریکا با خروج رسمیاش از برجام در سال ۲۰۱۸، دیگر «عضو مشارکتکننده» در این توافق محسوب نمیشود و بنابراین از نظر حقوقی حق استفاده از این سازوکار را ندارد.
Comments
بریتانیا، فرانسه و آلمان روند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه ایران را آغاز کردند — بدون دیدگاه
HTML tags allowed in your comment: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>