وقتی کودکان هدف قرار میگیرند
Vijay Prashad
در ۲۳ ژوئن، کمیسیون مستقل بینالمللی تحقیق سازمان ملل متحد در مورد سرزمینهای اشغالی فلسطین، شامل اورشلیم شرقی، و اسرائیل، یکی از تکاندهندهترین گزارشهایی را که تاکنون توسط یک نهاد تحقیقاتی سازمان ملل در مورد نسلکشی اسرائیل در غزه تهیه شده است، منتشر کرد. عنوان آن تقریباً غیرقابل تحمل است: جوهر کودکی نابود شده است. در پشت این عنوان، اتهامی با شدت فوقالعاده نهفته است. کمیسیون نتیجه میگیرد که مقامات و نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً کودکان فلسطینی را هدف قرار دادهاند و این اقدامات در کنار جنایات جنگی در کرانه باختری اشغالی، به نسلکشی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی در نوار غزه منجر میشود.
این گزارش یک درخواست احساسی نیست. این یک سند حقوقی دقیق است که بر اساس شهادت شهود، شواهد پزشکی قانونی، تصاویر ماهوارهای، تجزیه و تحلیل نظامی، سوابق پزشکی و سالها مستندسازی ساخته شده است. آنچه ارائه میدهد صرفاً فهرست دیگری از تلفات غیرنظامیان نیست. این کمیسیون استدلال میکند که قتل، نقص عضو، گرسنگی، بازداشت و تخریب روانی کودکان فلسطینی را نمیتوان به عنوان خسارت جانبی توضیح داد. بلکه، کمیسیون نتیجه میگیرد که خود کودکان به اهداف عمدی سیاست نظامی اسرائیل تبدیل شدهاند. پیامدهای چنین یافتهای فراتر از غزه میرود. آنها سوالات اساسی در مورد آینده خود حقوق بینالملل مطرح میکنند.
گزارشی بس سنگین
کمیسیون تخمین میزند که از اکتبر ۲۰۲۳، حداقل ۲۰۱۷۹ کودک فلسطینی کشته و بیش از ۴۴۰۰۰ نفر زخمی شدهاند. تقریباً سی درصد از کل کشتهشدگان فلسطینی کودک بودهاند. این ارقام به تنهایی جنگ غزه را در میان مرگبارترین درگیریها برای کودکان در تاریخ مدرن قرار میدهد. با این حال، اهمیت این گزارش نه تنها در تعداد، بلکه در نتیجهگیریهای آن در مورد نیت نهفته است.
این گزارش موارد مکرری را مستند میکند که در آن کودکان توسط تک تیراندازها مورد اصابت گلوله قرار گرفتهاند، توسط پهپادها مورد حمله قرار گرفتهاند، در حالی که به دنبال غذا یا آب بودهاند مورد اصابت قرار گرفتهاند، یا علیرغم اینکه هیچ تهدید نظامی نبودهاند – همانطور که باید بدیهی میبود – کشته شدهاند. این گزارش استفاده مکرر از مواد منفجره با قدرت بالا را در مناطق پرجمعیت غیرنظامی مدتها پس از آنکه عواقب قابل پیشبینی برای کودکان غیرقابل انکار شده بود، بررسی میکند. این گزارش جزئیات حملات به بیمارستانهای زایمان، بخشهای نوزادان، مدارس، پرورشگاهها و پناهگاهها را شرح میدهد. همچنین محاصره غذا، آب و دارو را بررسی میکند و نشان میدهد که چگونه گرسنگی، بیماری و فروپاشی خدمات پزشکی به ابزارهای جنگی علیه کل جمعیت غیرنظامی تبدیل شدهاند که جوانترین اعضای آن آسیبپذیرترین هستند.
کمیسیون شیوههای بازداشت کودکان فلسطینی توسط اسرائیل را بررسی میکند.کودکانی که در غزه و کرانه باختری بازداشت شدهاند، از شکنجه، خشونت جنسی، رفتارهای تحقیرآمیز و ناپدید شدن در مراکز بازداشت، بدون آنکه هیچ اطلاعی به خانوادههایشان داده شود، روایت کردهاند. این گزارش نتیجه میگیرد که چنین سوءرفتارهایی بخشی از یک نظام گستردهترِ مجازات جمعی است که نسلهای مختلف جامعه فلسطین را هدف قرار داده است.
گزارش کمیسیون سازمان ملل در این زمینه موضوع تازهای را مطرح نمیکند، هرچند یافتههای آن عمیقاً تکاندهنده است. این یافتهها، گزارشهای پیشین سازمان نجات کودکان (Save the Children) با عنوان «شرایط فزاینده خشونتآمیز برای کودکان فلسطینی در بازداشت نظامی اسرائیل» (۲۹ فوریه ۲۰۲۴) و نیز، سالها پیش از آغاز کارزار کنونی که از سال ۲۰۲۳ آغاز شد، گزارش یونیسف (UNICEF) با عنوان «کودکان در بازداشت نظامی اسرائیل» (فوریه ۲۰۱۳) را تأیید و تقویت میکنند.
همچنین، وسام عفیفه، روزنامهنگار فلسطینی، در کتاب اخیر خود با عنوان بازماندگان تاریکی (Survivors of the Darkness)، خشونت هولناک اعمالشده در اردوگاههای بازداشتی که اسرائیل برای فلسطینیان، از جمله کودکان، برپا کرده است را مستند کرده است.
شاید هولناکترین نتیجهگیری گزارش سازمان ملل این باشد که این ویرانی تنها به مرگ جسمانی محدود نمیشود. خودِ کودکی به میدان نبرد تبدیل شده است. آسیبهای روانی، یتیمشدن، آوارگیهای مکرر، گرسنگی، محرومیت از آموزش و ناتوانیهای دائمی، در کنار یکدیگر، به وضعیتی انجامیدهاند که کمیسیون از آن با عنوان «نابودی جوهر کودکی» یاد میکند.
الگویی دیرینه و مستند
یافتههای کمیسیون ناگهان پدیدار نشدند. تقریباً دو سال است که روزنامهنگاران فلسطینی کودکانی را که از ساختمانهای فروریخته بیرون کشیده شدهاند، نوزادانی که در انکوباتورهای بدون برق میمیرند، خانوادههایی که در حملات هوایی از بین رفتهاند و کودکانی که هنگام تلاش برای یافتن غذا یا آب مورد اصابت گلوله قرار گرفتهاند، مستند کردهاند. بسیاری از این روزنامهنگاران با جان خود هزینه این کار را پرداختهاند. ایرنه خان، گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد ترویج و حمایت از حق آزادی عقیده و بیان، گزارش داد که غزه به «مرگبارترین درگیری تاکنون برای روزنامهنگاران» تبدیل شده است. با این حال، علیرغم خطر فوقالعاده، روزنامهنگاران به مستندسازی رویدادهایی ادامه دادند که بسیاری از مردم جهان ترجیح میدادند آنها را نبینند.
سازمانهای بینالمللی حقوق بشر، مدتها پیش از انتشار گزارش اخیر سازمان ملل، به نتایجی مشابه رسیده بودند. سازمان نجات کودکان (Save the Children) بارها هشدار داده بود که غزه به یکی از خطرناکترین نقاط جهان برای کودک بودن تبدیل شده است.سازمان بینالمللی دفاع از کودکان-فلسطین (Defence for Children International–Palestine) نیز موارد متعددی از تیراندازی به کودکان را مستند کرده است؛ تیراندازیهایی که پرسشهای جدی درباره ضرورت نظامی این اقدامات برمیانگیزد.
دیدهبان حقوق بشر (Human Rights Watch) حملات به مدارس، بیمارستانها و اردوگاههای پناهندگان را مورد بررسی قرار داده است. عفو بینالملل (Amnesty International) نیز حملات مکرری را بررسی کرده که به نظر میرسد اصول تفکیک و تناسب در حقوق بینالملل بشردوستانه را نقض کردهاند. یونیسف (UNICEF) نیز بارها هشدار داده است که کودکان در مقیاسی بیسابقه کشته و زخمی میشوند.
گزارشهای سازمان دیدهبان حقوق بشر حاکی از حملاتی است که مدارس، بیمارستانها و اردوگاههای پناهندگان را هدف قرار داده است. عفو بینالملل حملات مکرری را بررسی کرده که به نظر میرسد اصول تفکیک و تناسب را بر اساس قوانین بشردوستانه بینالمللی نقض کردهاند. صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) بارها هشدار داده که کودکان در مقیاسی بیسابقه کشته و زخمی میشوند
هیچیک از این سازمانها این رویدادها را صرفاً حوادثی منفرد یا تصادفی توصیف نکردهاند. آنان از وجود الگوهای تکرارشوندهای سخن گفتهاند که نیازمند تحقیقاتی مستقل و بیطرفانه بوده است. گزارش جدید سازمان ملل، در عمل، این مجموعه گسترده از شواهد و مستندات را در قالب یک ارزیابی حقوقی واحد گردآوری و یکپارچه کرده است.
در ژانویه ۲۰۲۴، دیوان بینالمللی دادگستری لاهه تشخیص داد که شکایت آفریقای جنوبی مبنی بر ارتکاب نسلکشی از سوی اسرائیل، از نظر حقوقی قابل قبول و قابل استماع (plausible) است. این دیوان همچنین با صدور تدابیر موقت، اسرائیل را موظف کرد از ارتکاب هرگونه اقدامی که بر اساس کنوانسیون منع نسلکشی ممنوع است جلوگیری کند، شواهد و مدارک مربوط را حفظ نماید و زمینه ارائه کمکهای بشردوستانه را فراهم سازد.
سکوت دولت اسرائیل
قابل توجه، واکنش اسرائیل بوده است. مقامات اسرائیلی به جای تعامل جدی با شواهد گردآوریشده توسط کمیسیون، بار دیگر این گزارش را یکسره رد کرده و آن را دارای انگیزههای سیاسی و ذاتاً مغرضانه توصیف نمودند. آنها نتایج آن را به طور کامل بدون آنکه پاسخهای مستند به حوادث خاص، شهادت شاهدان یا شواهد پزشکیقانونی ارائهشده توسط بازرسان بدهند، مردود اعلام کردند. هر دولتی حق دارد از خود در برابر اتهامات دفاع کند، اما اتهامات جدی نیازمند پاسخهای جدی هستند.
اگر کودکان عمداً هدف قرار نگرفتهاند، این بار بر عهده مقامات اسرائیلی است که توضیح دهند چرا هزاران کودک در شرایطی جان باختهاند که بارها توسط روزنامهنگاران، سازمانهای بشردوستانه، کارکنان درمانی و اکنون نیز کمیسیون تحقیق سازمان ملل مستند شده است.
چرا بیمارستانها، بخشهای زایمان، مدارس و پناهگاههای آوارگان بارها و بارها هدف حمله قرار گرفتهاند؟ چرا کاروانهای امدادرسانی انساندوستانه مکرراً مورد حمله واقع شدهاند؟ چرا حتی پس از برقراری توافقهای آتشبس نیز کودکان همچنان جان خود را از دست دادهاند؟ و چرا تحقیقات نظامی تا این اندازه اندک به پاسخگویی و مسئولیتپذیری انجامیده است؟
صرفا تکرار اتهام جانبداری سازمانها ، نمیتواند جایگزین ارائه توضیحی مبتنی بر واقعیتها و شواهد شود. امتناع از مواجهه با شواهد، خود به یکی از نگرانکنندهترین ویژگیهای این جنگ تبدیل شده است.
حقوق بشردوستانه بینالمللی بر این اصل استوار است که دولتها در قبال عملکرد خود پاسخگو هستند. وقتی هر تحقیقی پیش از آنکه حتی شواهد آن بررسی شود، مردود اعلام میگردد، پاسخگویی غیرممکن میشود.
قاضی S. Muralidhar و رسالت قضاوت
یافتههای کمیسیون تحقیق سازمان ملل همچنین اهمیت وجود قضاتی را یادآور میشود که به این باور پایبندند که قانون صرفاً ابزاری فنی نیست، بلکه سپری در برابر اعمال خودسرانه قدرت است. کمتر قاضیای در هند به اندازه قاضی اس. مورالیدهار این اصل را بهطور پیگیر و مستمر مجسم ساخته است. او در مقام رئیس کمیته تدوین این گزارش جدید در کمیسیون تحقیق سازمان ملل ایفای نقش کرده است.
قاضی مورالیدار طی دههها به عنوان یکی از محترمترین حقوقدانان قانون اساسی هند، به ویژه در پروندههای مربوط به آزادیهای مدنی، خشونتهای جمعی و حمایت از جوامع آسیبپذیر، شهرت کسب کرد. او یکی از صداهای اصلی قضایی در اجرای پاسخگویی پس از کشتار ضد سیکها در سال ۱۹۸۴ بود و اصرار داشت که مصونیت از مجازات نمیتواند صرفاً به این دلیل که این جنایات از نظر سیاسی نامناسب بودند، به یک هنجار تبدیل شود. تعهد او به وظیفه قانون اساسی در طول خشونتهای جمعی در شمال شرقی دهلی در فوریه ۲۰۲۰ در سطح بینالمللی شناخته شد. در حالی که بیمارستانها برای درمان قربانیان گرفتار در خشونت تلاش میکردند، قاضی مورالیدار و قاضی آنوپ جی. بامبانی یک جلسه فوقالعاده نیمهشب در محل اقامت قاضی مورالیدار تشکیل دادند. دادگاه عالی دهلی به پلیس دستور داد تا عبور ایمن مجروحان را به بیمارستانها تضمین کند و دستور درمان فوری پزشکی اورژانسی را صادر کرد. بعداً در همان روز، قاضی مورالیدار به شدت عدم موفقیت پلیس دهلی در ثبت پروندهها علیه رهبران سیاسی که سخنرانیهای تحریکآمیزشان به طور گسترده منتشر شده بود را زیر سوال برد و به مقامات یادآوری کرد که کشور نمیتواند اجازه دهد «۱۹۸۴ دیگری» رخ دهد.
ظرف چند ساعت پس از این جلسات، دولت هند انتقال قاضی مورالیدار به دادگاه عالی پنجاب و هاریانا را اطلاع داد، اگرچه توصیه برای انتقال او رسماً توسط هیئت عالی دیوان عالی در اوایل همان ماه ارائه شده بود. این زمان نگرانی گستردهای را در میان وکلا، قضات بازنشسته و سازمانهای جامعه مدنی ایجاد کرد که این ماجرا را به عنوان پرسشهای نگرانکنندهای در مورد استقلال قضایی میدانستند. حرفه قاضی مورالیدار یک اصل اساسی حاکمیت قانون را نشان میدهد. دادگاهها برای تأیید رفتار دولتها وجود ندارند. وظیفه آنها بررسی شواهد بدون ترس یا جانبداری است، به ویژه هنگامی که قربانیان کسانی هستند که کمترین قدرت سیاسی را دارند. همین اصل، کار کمیسیون تحقیق سازمان ملل را نیز به پیش میبرد. نتیجهگیریهای آن ممکن است مورد اعتراض قرار گیرد، اما نمیتوان آنها را به سادگی به دلیل نامناسب بودن از نظر سیاسی رد کرد. پاسخ مناسب به شواهد جدی، تعامل جدی است. این اولین تعهد هر دولتی است که ادعا میکند به حاکمیت قانون احترام میگذارد.
حرفهٔ قاضی مورالیدهار نمونهای روشن از یکی از اصول بنیادین حاکمیت قانون است. دادگاهها برای تأیید و مُهر تأیید زدن بر عملکرد دولتها ایجاد نشدهاند. وظیفهٔ آنها این است که شواهد را بیهراس و بیطرفانه بررسی کنند، بهویژه زمانی که قربانیان از کمترین قدرت سیاسی برخوردارند. همین اصل، مبنای کار کمیسیون تحقیق سازمان ملل متحد نیز هست. ممکن است دربارهٔ نتایج و جمعبندیهای این کمیسیون اختلافنظر وجود داشته باشد، اما نمیتوان آنها را صرفاً به این دلیل که از نظر سیاسی ناخوشایند یا نامطلوباند، نادیده گرفت یا رد کرد. پاسخ شایسته به شواهد جدی، بررسی و مواجههای جدی با آنهاست. این نخستین تعهد هر دولتی است که مدعی احترام به حاکمیت قانون است.
چالشی پیش روی بشریت
این گزارش این پرسش را مطرح میکند که آیا نظام حقوقی بینالمللی که پس از شکست فاشیسم در اروپا شکل گرفت، همچنان از اقتدار اخلاقی لازم برای دفاع از کودکان در برابر خشونت سازمانیافته برخوردار است یا نه. اگر بیش از ۲۰ هزار کودک کشته شوند، در حالی که نهادهای دیپلماسی بینالمللی عمدتاً به روال عادی خود ادامه دهند، آنگاه وعدهای که در کنوانسیون منع نسلکشی، کنوانسیونهای ژنو و کنوانسیون حقوق کودک تجسم یافته است، بهشدت تضعیف خواهد شد.
این گزارش جنگ را پایان نخواهد داد و نمیتواند جانهایی را که از دست رفتهاند بازگرداند. اما سندی تاریخی را ثبت میکند که پاک کردن آن با گذشت زمان هرچه دشوارتر خواهد شد. مدتها پس از آنکه دولتها تغییر کردهاند و کارزارهای نظامی به پایان رسیدهاند، این سند همچنان باقی خواهد ماند. تاریخ کسانی را که مرتکب جنایتهای هولناک شدند به یاد میسپارد؛ همانگونه که کسانی را نیز که روی برگرداندند و سکوت اختیار کردند، از یاد نخواهد برد.
.
ویجی پراشاد مدیر مؤسسه پژوهشهای اجتماعی تریکانتیننتال (Tricontinental: Institute for Social Research) است. تازهترین کتاب او، که با همکاری گریو چِلوا نوشته شده، «چگونه صندوق بینالمللی پول آفریقا را خفه میکند» (How the International Monetary Fund Suffocates Africa) است که توسط انتشارات اینکانی بوکس (Inkani Books) منتشر شده است.م
منبع: https://www.counterpunch.org برگردان توسط بنفشه زمانی
هیچ نظام اخلاقی بعد از جنگ دوم شکل نگرفت، همش ریاکاری امپریالیستها بود. لیبرالیسم و دموکراسی اش یعنی ریاکاری. اگر ریاکاری نبود استثمارگری سرمایه داری نبود. کشتن غیر نظامیان یکی از تاکتیکهای پیروزی در جنگ است. این تاکتیک برای جایگزین کردن عکس العمل احساسی بجای منطقی است. این تاکتیک، اگر نیروهای نظامی مقابل ورزیده و تعلیم دیده نباشد، موثر واقع می شود. برای از بین بردن جنگ و جنایت باید عوامل اصلی آنرا از بین برد که هست سلطه و استثمار و دولت بمثابه ابزار آن دو.