نکاتی درباره مارسییز (سرود ملی فرانسه)
نادر ثانی
دوشنبه ۴ آبانماه ۱۴۰۵، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶

تودههای محروم بار دیگر در پاریس، مارسی، لیل و دیگر شهرهای فرانسه بهپا خاستهاند. چند روز پیش بیش از ۸۵۰ هزار نفر در تظاهراتی سراسری برای رسیدن به جامعهای بهتر شرکت داشتند. در فیلمی که از تظاهرات در ایتنرنت دیدم سرود «مارسییز (La Marseillaise)» پخش میشد. دختر جوانی که در فیلم از دلایل خیزش میگفت در مورد کمون پاریس صحبت میکرد و من به یاد نبرد ستایشانگیز کارگران در پاریس علیه سرمایهداران و سیستم سرمایهداری در فرانسه افتادم. همچنین به یاد خیزش سال ۱۹۶۸ در فرانسه که این شعار را فریاد میزدند. خیزش اخیر، در عین حال مرا به یاد انقلاب کبیر فرانسه در بین سالهای ۱۷۸۹ و ۱۷۹۴ و به یاد تابلوی “آزادی هدایتگر مردم La Liberté guidant le peuple” اثر جاودان “اوژن دولاکروا (Eugène Delacroix)” انداخت. به راستی که سنت شورش، قیام و انقلاب در فرانسه جای پای خود را حفظ کرده است.
سرود ملی فرانسه، مارسییز تنها یک سرود میهنی نیست؛ این سرود برخاسته از مبارزات انقلابی مردمی است که در سالهای انقلاب فرانسه، در برابر سلطنت و نیروهای پادشاهی اروپا برخاستند. در آن سالها، شور آزادیخواهی، دفاع از میهن، خشم از ستم و خشونت جنگ در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، برگردان این سرود را با توجه به جریان انقلابی که این روزها در فرانسه میگذرد و برای من یادآور سنت قیام در فرانسه است به انجام رساندهام. هرگز از یاد نبریم که تودهای که خود را از بندگی رها میکنند، آزادی را نه بخششی از سوی فرمانروایان، بلکه دستاورد ایستادگی خویش میدانند. شاید همین است که پس از بیش از دو سده، مارسییز همچنان در تظاهرات، میدانهای عمومی و لحظههای بحرانی تاریخ فرانسه طنین میاندازد.
«مارسییز» از دل انقلاب فرانسه بیرون آمد و تاریخ پیدایش آن با روزهای پُرآشوب سال ۱۷۹۲ پیوند خورده است. شاعر و آهنگساز سرود کلود ژوزف روژه دو لیل (Claude Joseph Rouget de Lisle)، افسر ارتش فرانسه، شاعر و موسیقیدانی آماتور بود. او این سرود را در شب ۲۵ به ۲۶ آوریل ۱۷۹۲، چند روز پس از آنکه فرانسه انقلابی به اتریش اعلان جنگ داده بود، در شهر استراسبورگ، سروده و آهنگگذاری کرد. نام نخستین سرود «سرود جنگی برای ارتش راین (Chant de guerre pour l’armée du Rhin)» بود. این اثر ابتدا برای نیروهای فرانسویِ رهسپار جنگ ساخته شد، نه با این هدف که سرود ملی فرانسه شود.
سرود ابتدا در منطقهٔ آلزاس پخش شد و سپس به مارسی رسید. در ژوئن ۱۷۹۲، فرانسوا میرو، از فعالان انقلابی مونپلیه، این سرود را در مارسی معرفی کرد. داوطلبان انقلابی مارسی آن را پذیرفتند و برای رساندن کمک به نیروهای مخالف نظام پادشاهی اقدام به رفتن به پاریس کردند و در جریان حرکت خود به هر شهر که میرسیدند این سرود را میخواندند. این سرود در پاریس مورد استقبال قرار گرفت. درست از اینرو بعدها نام مارسییز بر این سرود نهاده شد.
در ۱۴ ژوئیهٔ ۱۷۹۵ مارسییز به عنوان سرود ملی اعلام شد. در دوران امپراتوری ناپلئون و سپس بازگشت سلطنت بوربون، مارسییز ممنوع شد و جایگاه رسمی خود را از دست داد. در انقلاب ژوئیهٔ ۱۸۳۰ و انقلاب ۱۸۴۸، مارسییز دوباره در میان انقلابیون و جمهوریخواهان طنین انداخت؛ با این حال، پادشاه لویی فیلیپ آن را بهعنوان سرود رسمی نپذیرفت. در دوران امپراطوری دوم (بین سالهای ۱۸۵۲ و ۱۸۷۰) مارسییز بار دیگر به سرودی سیاسی و حساس بدل شد و اجرای آن با محدودیت و سرکوب روبهرو گشت. در ۱۴ فوریه سال ۱۸۷۹، در دوران جمهوری سوم، مارسیز جایگاه رسمی و پایدار خود را بهعنوان سرود ملی فرانسه بازیافت.
این سرود امروز هفت بند دارد اما همگی نوشتهٔ روژه دو لیل نیستند. بند هفتم در سال ۱۷۹۲ به سرود افزوده شد، اما نویسندهاش بهطور قطعی شناخته نشده است. همهٔ بندهای سرود در اجرای رسمی خوانده نمیشوند. نسخهٔ رایج رسمی بر بند نخست و ترجیعبند تکیه دارد؛ در برخی مناسبتها بندهای دیگری نیز اجرا میشوند.
بند نخست
به پیش، ای فرزندان میهن!
روز شکوه و افتخار فرا رسیده است!
بر ضد ما، پرچم خونین ستم
به اهتزاز درآمده است!
آیا در دشتها نمیشنوید
غرش آن سربازان درنده را؟
آنان تا آغوش شما پیش میآیند
تا پسران و یارانتان را سر ببرند!
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند دوم
این انبوه بردگان چه میخواهد؟
این خائنان و شاهان همپیمان؟
این بندهای ننگین برای کیست؟
این زنجیرهایی که از دیرباز آمادهاند؟
ای فرانسویان، این چه اهانتی است!
چه خشم و جوششی باید برانگیزد!
آیا ما نیستیم که جرئت کردهاند
به بندگی دیرین بازمان گردانند؟
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند سوم
چه؟ سپاهیان بیگانه
در خانههای ما فرمان برانند؟
چه؟ این فوجهای مزدور
جنگاوران سربلند ما را بر خاک افکنند؟
ای پروردگار بزرگ!
آیا دستهای در زنجیر
پیشانی ما را زیر یوغ خم خواهند کرد؟
آیا ستمگران فرومایه
سرنوشت ما را به دست خواهند گرفت؟
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند چهارم
بلرزید، ای ستمگران،
و شما ای پیمانشکنان،
مایهٔ ننگ همهٔ گروهها!
بلرزید! نقشههای پدرکشانهٔ شما
سرانجام کیفر خویش را خواهند دید!
هر یک از ما سربازی است
برای نبرد با شما؛
اگر قهرمانان جوان ما فرو افتند،
فرانسه قهرمانانی تازه میپرورد
که آمادهاند با شما بجنگند!
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند پنجم
ای فرانسویان، با منش جنگاوران بزرگوار،
ضربههایتان را فرود آورید یا بازدارید!
از این قربانیان نگونبخت درگذرید
که با اکراه بر ضد ما سلاح برداشتهاند!
اما آن ستمگران خونآشام،
آن همدستان دو بوییِه (۱)،
همهٔ آن ببرانی که بیرحمانه
سینهٔ مادر خویش را میدرند!
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند ششم
ای عشق مقدس میهن،
بازوان انتقامجوی ما را هدایت و پشتیبانی کن!
ای آزادی، ای آزادی محبوب،
در کنار مدافعانت بجنگ!
بگذار پیروزی، با بانگ پرتوان تو،
به سوی پرچمهای ما بشتابد؛
بگذار دشمنانت، در واپسین دمِ زندگی،
پیروزی تو و شکوه ما را ببینند!
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
بند هفتم ــ بند پایانی
ما نیز به میدان خواهیم آمد
آنگاه که پیشینیان ما دیگر نباشند؛
در این راه، خاکستر آنان را خواهیم یافت
و رد پای فضیلتشان را.
کمتر در اندیشهٔ آنیم که پس از آنان زنده بمانیم،
بیشتر مشتاقیم که در آرامگاهشان شریک شویم؛
با غروری والا،
یا انتقامشان را خواهیم گرفت،
یا به آنان خواهیم پیوست!
ترجیعبند
سلاح بردارید، ای شهروندان!
صفهای گردانها را بیارایید!
به پیش رویم، به پیش رویم!
بگذار خون ناپاک دشمنان
شیارهای زمین ما را سیراب کند!
توضیح برگرداننده متن:
(۱): فرانسوا کلود آمور، مارکی دو بوییه (François Claude Amour, marquis de Bouillé؛ ۱۷۳۹–۱۸۰۰)، ژنرال ارتش فرانسه و پشتیبان سلطنت بوربون، از فرماندهان نظامی وفادار به پادشاهی بود و در سرکوب شورش سربازان در نانسی در سال ۱۷۹۰ نقش بزرگی داشت. او همچنین در طرح فرار لویی شانزدهم و خانوادهاش از پاریس در ژوئن ۱۷۹۱، که به بازداشت آنان در شهر وارِن انجامید، نقشی مهم ایفا کرد.
در بند پنجم «مارسییز»، سراینده به همدستان دو بوییه حمله میکند و او را نماد نیروهای سلطنتطلبی میگیرد که در برابر انقلاب فرانسه ایستاده بودند. این بند میان مردمی که از سر اجبار در صف دشمن قرار گرفتهاند و ستمگران و فرماندهان ضدانقلاب تمایز میگذارد. بنابراین، نام دو بوییه در اینجا تنها اشاره به یک فرمانده نظامی نیست؛ او نماد کوشش برای بازگرداندن سلطنت و درهمشکستن دستاوردهای انقلاب نیز هست.
به مارکسیستهای پر رو و طلبکار،
.
ارتجاعیون همیشه طلبکار هستند، الان همین ترامپ، طوری رفتار میکند که همه دنیا باید نوکر و کلفت او باشند. خب، به او میگوئیم سرمایه دار و ارتجاعی و کسی اناظار ندارد که او انقلابی باشد.
.
اما مارکسیستها هم بدتر از او.
.
بعد از تاریخی از دیکتاتوری و ترور و خفه کردن مخالفان توسط بلشویکهایشان و بعد از خیانتهای مکرر و همخوابگی های سوسیال دموکراتهایشان با دولتهای امپریالیستی، هنوز از رو نمی روند. مثلا همین مشی چریکی. چریکهای فدائی خلق نقش کارگزاران چین و شوروی سابق را بازی میکردند و وقتی بحث میشد که شماها باید این احزاب و دولتهای ضد زن و ضد کارگر و ارباب شده را نقد و نفی کنید، نه اینکه تبعیت و تبلیغ از گند آنها، مثل خمینی ها که برای فرار از بحث و جدل میگفتند الله و اکبر، به ما شعار پرت میکردند: “درود بر فدایی”، “تنها ره رهائی، جنگ مسلحانه”. کدام ارتجاعی ی هست که یک عده بخواهند کلفتی و نوکری شان را بکنند بگویند نه نکنید، باید جایش گفت و شنود علمی و منطقی داشته باشید؟!!! هیچ، صفر، ارتجاعی دنبال زن و کارگر خود فروش است. همه در اپوزیسیون ارتجاعی ما دنبال دستمال بدست و فدایی و مجیزگو میگردند و جوجه نوچه هایشان را علیه حقایق عینی و اثبات شده تاریخی بسیج میکنند. اپوزیسیون کپی پوزیسیون. “انقلابی” گیوتین راه انداز کپی دستگاه لوئی شانزدهم بود، همانها که مارکسیستها میگویند انقلابیون بورژوا که بعدا دوباره سلطنت درست کرده و بلاخره با کمون پاریس اثبات کردند که چیزی بنام بورژاوزی مترقی وجود نداشته و ماتریالیسم تاریخی مارکس بدرد نمی خورد.
.
عامل فساد کمونیستهای ایرانی (همگی مارکسیست و یا آنارشیست گیچ روی پا نایستاده) نه نظریه درست مارکس در کتاب سرمایه که تکمیل کننده نظریه ارزش اضافی درست پرودون است، بلکه ماتریالیسم تاریخی اوست.
.
دوای درد این بیماری همه گیر سلطه طلبی و رهبری طلبی و آتوریته گرایی اپوزیسیون تو سری خرده از رژیم نه بهتر از آن، آنارشیسم کمونیستی است، نه این ایده ماتریالیسم تاریخی مارکسیستها که بعضی از بورژواها و خرده بورژواهای ( استثمارگر، سلطه گر) در آن مترقی می شوند و باید در جبهه انقلاب باشند که البته منظورشان این است که بعد از سرنگون ، برای حفظ قدرت سیاسی مارکسی ، یعنی دیکتاتوری پرولتاریا، باید با “انقلاب” باشند تا ما ببینیم که کی بعدا خفه شان کنیم.
.
آنارشیست
کامنت اول درست است این سرود آه و ناله بورژواهای ناراضی است. سکولارهای ایرانی این سرود را دوست دارند چون از سرمایه داران اسلامی شکست خورده اند. حالا چشمتان کور، اگر کارگر استثمار نمی کردید به این وضع نیافتاده بودید، بخورید دندتان نرم.
باید دید مرجع تقلید این ضد آنارشیسم کدام ارباب حزبی است. احتمالا یکی از این استالینیستهاست. بهتر نیست این نوچه بیسواد برود و خود “رهبر” بیاید؟!
الفبای مارکسیسم همان است که الان در کورستان سقوط کشورهای لنینی و کورستان دولتهای امپریالیستی سوسیال دموکراتیک مارکسیستی میتوان به زیارتشان رفت. برو یک دعا هم به جان آنارشیسم کن چون راه نجات کمونیسم جعلی و ورشکسته توست.
هر بار میتوان پرسید چرا یک آنارشیست قلابی وطتی نه کامنت را می فهمد و نه بحث را.!نه زبان علوم اجتماعی را نه زبان گمونیستی سیاسی را ! و نه صداقت بحث را. حرفهای بی ربط نوشتن در این صفحه تنها سرگرمی و تفر یح ایشان است. تنها شانس اش این است که سایت به او این امکان را داده. که روزانه زیر هر نوشته ای آسمان-ریسمان بهم ببافد. درود بر مارکس و انگلس که ماتریالیسم دیالکتیکی را فرموله نمودند تا تمام این پارازیت های مبارزه زحمتکشان خلع سلاح شوند !
احتمالن الفبای مارکسیسم و آنارشیسم و جامعه شناسی و مفاهیم و زبان مارکسیستی را نمیداند و نمی شناسد. یکی از عواری حرافی و شعار و زیاده نویسی و کمنت نویسی همین است که می بینیم.
دیپلم ناقص.
چرا بحث رو عوض میکنی،
اول اینکه بیسواد هم خودتی، اگر بیسواد نبودی بحث رو عوض نمیکردی،
گفته شد آنارشیست ها نمیتواند خورده بورژوا باشند چون مخالف روابط سرمایه داری هستند، خرده بورژواها بر عکس درک تو نه تنها از بین نرفته اند بلکه تعدادشان بسیار زیاد است، مثل صاحبان تعمیرگاهها، صاحبان رستورانها، صاحبان مغازه ها، صاحبان کارگاههای کوچک و غیره که در تمام کشورهای دنیا بخش بزرگی از جامعه را تشکیل میدهند.
کارگران آنارشیست در طول تاریخ تشکلات سندیکالیستی انقلابی مهمی داشته اند و بر خلاف اتحادیه هایی که مورد علاقه مارکسیستها بوده اند، اتحادیه های رای دهنده در انتخابات، برنامه ضد سرمایه داری داشته اند و هنوز هم دارند و به آتها میگویند آنارکوسندیکالیست. حتی آن آنارشیستهایی که سندیکالیست نیستند به اتحاد طبقه کارگر علیه سرمایه داری معتقدند و نمیگویند انقلاب کنیم تا همه برای خودمان مغازه باز کنیم. دیدگاه شورایی و کلکتیو و غیره در مبارزه و کنترل اقتصاد از آنارشیستهاست نه مارکسیستها.
لنینیستها و استالینیستها سر تو را شیره مالیده اند. آنها مثل آنارشیستها میگویند شورا اما میخواهند حزبشان قدرت سیاسی بگیرد. بیشتر رهبران این تشکلات مدرک دانشگاهی دارند و تعلیم دیده دانشگاههای بورژوازی هستند که رویای ریاست دارند. آنها “خادم” طبقه کارگر هستند نه از طبقه کارگر، مثل آخوندها و سیاستمداران طبقه بورژوا، آنها میخواهند مثل لنین و استالین و ترتسکی اول ارباب بشوند بعد به کارگران “خدمت” کنند. نگاهی کن به مصاحبه های آنها. همیشه پشت سرشان کتاب هست که بگویند حرفهایی که میزنند از سواد است. اگر سواد دلیل میشد، سازندگان بمب اتمی و اسلحه های مخوف امروزی همه انقلابی بودند. مارکسیستها اساسا بوروکرات سرمایه دار دولتی هستند. میگی سواد داری برو مانیفست کمونیست مارکس و انگلس را بخون اون قسمتی که میگه دولت بانکها و سرمایه ها را ملی کند. وقتی ملی میشوند چه کسانی آنها را مدیریت میکنند؟ بورژوا دولتی های بوروکرات: لنین و استالین و ترتسکی های امروزی. مارکسیستها بدون رهبر و مرجع تقلید یک روز هم دوام نمی آورند.
کسیکه حداقل سواد پیرامون مارکس و مارکسیسم و آنارشیسم داشته باشد، تعریف خرده بورژوازی را در کمونیسم میداند:
آن قشر یا طبقه ایست موقت و تحت قشار از نظر رقابت و باید بعد از مدتی یا به /بورژوازی و یا به پرولتاریا /ملحق شود، چون بر اثر رقابت اقتصادی ورشکسته میگردد.
به این دلیل او : فرصت طلب، ناپایدار، معلق، شکاک، نیهلیست، شعاری ، توهمی، و سرگردان است.
در زمان تولد آنارشیسم در قرون 17 و 18 ، در زمان رشد سرمایه داری در اروپا، 90 درصد تولید توسط کارگاهها و مانوفاکتورها انجام میگرفت، ولی در قرن 19 و 20 غالب آنها ورشکسته شده و توسط تولید کلان و کارخانه ها بلعیده شدند.
حتی کالاهای ممالک غربی با ورود به کشوهای جهان سوم، تولید کوچک ملی و سیستم تولید مانوفاکتوری و کارگاهی این کشورها را نیز ورشکته کردند.
خرده بورژوازی این بخش از جامعه ؛ یا/ کارگر مزدی شدند، و یا بشکل محدود ،سرمایه دار و بورژواز /گردیدند.
مرحله بعدی نبرد کارتل و تراست شدن است تا سرمایه داران را نیز در خود متحد کنند یا ورشکسته نمایند.
به این دلیل در کشورهای سرمایه داری غرب قانون کارتل و تراست وجود دارد تا از تشکیل این دو ابرکوسه ممانعت کنند.
مثلا بارها شنیده شده شرکتهای هواپیمایی یا فروشگاههای بزرگ یا اینترنتی اجازه ندارند همدیگر را خریداری کنند و انحصار قدرت برای عرضه کالا و خدمات داشته باشند؛ چون میتوانند قیمت را بشکل انحصاری بالا ببرند.
دانشجوی اخراجی.
بر طبق قاعده قضیه، آنارشیستها نمیتوانند خرده بورژوا باشند چون ضد سرمایه داری هستند و فقط کارگران هستند که در نابودی سرمایه داری و بوجود آمدن جامعه کمونیستی منافع دارند. اما، باز هم بر طبق قضیه، مارکسیستها میتوانند خرده بورژوا و بورژوا باشند و تاریخا هم بوده اند. این خلاف مارکسیسم نیست چون بر طبق ماتریالیسم تاریخی، مارکسیستها، در یک شرایطی، انقلابی هستند، که در این مقاله می بینیم. این افتضاح “تثوری” نیست که بگوئیم کمونیست و کارگر هستیم اما از اربابمان دفاع میکنیم چون ماتریالیسم تاریخی چنین خواسته؟! این ماتریالیسم تاریخی چه افتضاحی است واقعا.
ناسیونالیسم بود که مارکسیسم را به فتل رساند.
کارگر نااگاه از اینکه اربابش نقد می شه آه و ناله میکنه چون می بینه نمی تونه از اربابش دفاع کنه.
آنارشیستها خرده بورژوا، مارکسیستها بورژوا دولتی، استعمار غرب مصدقی و ملی گرا بورژوا دموکرات امپریالیست.
آنارشیست ها با شعر و شاعری، و با زمین و دریا و آسمان ،مخالف اند .
سکتاریسم خرده بورژوازی آنارشیست، انقلاب زحمتکشان می خواهد حالا؛ و نه انقلاب کارگران و زنان برده مزدی.
این اصطلاح ” بدرد نمی خورد ” چند صد بار زیر مقاله های ایرانیان انقلابی در این صفحه نوشته شده؟
آنارشیست ها در استفاده از زبان پارسی هم مشکل دارند.
زبان چیپ یعنی بدرد نمی خوره کره !
این شعر بدرد نمی خورد، آزادی باید مشخص باشد و منافع زحمتکشان را بیان کند. این شعر اه و ناله بوزژواهای ناراضی بود.